بررسی جامع حالات مختلف ارث بری وراث در شرایط متفاوت

فرزند متوفی

پیش‌تر در مقاله‌ای جامع در مورد چگونگی تقسیم ارث و قوانین ارث صبحت کردیم و گفتیم که خویشان نسبی و سببی بر اساس طبقه و درجه ارث از متوفی ارث خواند برد، اما تقسیم ارث دارای پیچیدگی‌هایی بوده و تنها محدود به طبقات و درجات ارث نمی‌شود و مفاهیمی چون وراث فرض‌بر، وراث قرابت‌بر و وراث گاه فرض‌بر و گاه قرابت‌بر نیز وجود دارد که در کنار طبقات و درجات ارث، نحوه و میزان ارث‌بری وراث را مشخص می‌کنند. در این مقاله از قاف به بررسی تمامی وراث و میزان ارث‌بری ورثه در شرایط مختلف می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

شیوه‌های ارث بری وراث

وراث به سه طریق از متوفی ارث می‌برند:

  1. فقط به فرض

  2. یا فقط به قرابت

  3. یا گاهی به فرض و گاهی به قرابت

  • فرض

فرض یعنی سهم معینی در قانون که کسری از ترکه کل است برای وارث در نظر گرفته شود، مانند آن که بیان می‌شود که اگر متوفی فرزند داشته باشد، سهم مادر متوفی، از کل ترکه خواهد بود.

    • وراث فرض‌بر

سه نفر از وراث همیشه فرض‌بر هستند، که عبارتند از:

  1. مادر متوفی
  2. زوج
  3. زوجه

به این وراث، فرض بر گفته می‌شود. فرض آن‌ها عبارت است از؛

  1. مادر یک سوم یا یک ششم، یعنی مادر در برخی موارد به میزان یک سوم ترکه و در برخی موارد دیگر به میزان یک ششم ترکه را به فرض می‌برد. به این نحو که اگر متوفی فرزند داشته باشد، مادر یک ششم ترکه و اگر متوفی فرزند نداشته باشد، مادر یک سوم می‌برد.
  2. زوج یک دوم یا یک چهارم، یعنی زوج در برخی موارد یک دوم فرض و در برخی موارد دیگر یک چهارم فرض می‌برد. بدین نحو که اگر متوفی زن باشد و فرزند داشته باشد، شوهر او یک چهارم می‌برد و اگر متوفی فرزند نداشته باشد، شوهر او یک دوم ترکه را به فرض می‌برد.
  3. زوجه یک چهارم یا یک هشتم، یعنی زوجه در برخی موارد به اندازه یک چهارم فرض و در برخی موارد دیگر به میزان یک هشتم فرض می‌برد. به این نحو که اگر متوفی مرد باشد و فرزند داشته باشد، زوجه او یک هشتم ترکه را می‌برد. اگر متوفی فرزند نداشته باشد، زوجه او یک چهارم ترکه را می‌برد.
  • قرابت

بعضی از وراث همیشه به قرابت می‌برند. به این وراث قرابت‌بر گوییم. منظور از قرابت بری آن است که شخص وراثی که به قرابت ارث می‌برد، بر خلاف فرض برها، کسر و نسبت مشخصی از ترکه را نمی‌برد. بلکه ابتدا فرض برها سهم خود را می‌برند و در پایان هر چه باقی بماند، برای قرابت برها خواهد بود.

اگر فرض برها کم باشند سهم قرابت برها بیشتر می‌شود و اگر فرض برها زیاد باشند، سهم قرابت برها کمتر می‌شود. وراثی مانند برادران ابی یا ابوینی یا فرزندان پسر متوفی همیشه به قرابت ارث می‌برند.

  • گاهی به فرض و نیز گاهی به قرابت

برخی از وراث در شرایطی سهم و کسر مشخصی از ترکه را می‌برند، امّا در برخی شرایط دیگر سهم مشخصی از ترکه را ندارند؛ بلکه آنچه که باقی بماند، را به ارث می‌برند.

اشخاص که گاه به فرض و گاه به قرابت ارث می‌برند، عبارتند از پدر، دختر و دخترها، خواهر و خواهرهای ابی یا ابوینی و کلاله امی که در ادامه در رابطه هر کدام توضیح داده می‌شود:

  • پدر متوفی اگر متوفی فرزند داشته باشد فرض بر است و فرض او یک ششم ترکه است. امّا اگر متوفی فرزند نداشته باشد، پدر قرابت بر است و آنچه را که باقی مانده، می‎برد.
  • تک دختر متوفی اگر برادر نداشته باشد، فرض بر است و فرض او یک دوّم است. امّا اگر برادر داشته باشد، قرابت بر است و آنچه را که باقی مانده، با برادران خود می‎برد.
  • چند دختر متوفی اگر برادر نداشته باشند، فرض برند و فرض آن‌ها دو سوّم ترکه است. امّا اگر برادر داشته باشند، قرابت برند و آنچه را که باقی مانده، با برادران خود می‎برند.
  • تک خواهر ابی یا ابوینی متوفی اگر برادر نداشته باشد، فرض بر است و فرض او یک دوم ترکه است. امّا اگر برادر داشته باشد، قرابت بر است و آنچه را که باقی مانده، با برادران خود می‎برد.
  • چند خواهر ابی یا ابوینی متوفی اگر برادر نداشته باشند، فرض برند و فرض آن‌ها دو سوم ترکه است. امّا اگر برادر داشته باشند، قرابت برند و آنچه را که باقی مانده، با برادران خود می‎‌برند.

مقصود از کلاله، خواهران و برادران امی و فرزندان آن‌هاست. علی رغم آن که ماده ۸۹۷ قانون مدنی کلاله امی در شمار وراثی آورده که گاه فرض و گاه به قرابت ارث می‌برند، امّا کلاله امی را باید در شمار وراثی می آورد که همیشه به فرض می‌برند؛ زیرا اگر کلاله امی، محدود به یک نفر باشد، یک ششم ترکه را می‎‌برد و اگر متعدد باشند، یک سوّم ترکه را می‌برند.

 نحوه تقسیم ترکه بین وراث

در تقسیم ترکه بین وراث باید مراحل ذیل رعایت شود:

  1. اگر صاحب فرضی وجود داشته باشد، ابتدا هر صاحب فرض حصه خود را می‌برد. بقیه ارث به صاحبان قرابت می‌رسد.
  2. اگر صاحب قرابتی در آن طبقه و درجه وجود نداشته باشد، بقیه ترکه نیز به نسبت فرض صاحبان فرض به آن‌ها رد می‌شود.
  3. البته زوج و زوجه غیر از فرضی که می‌برند چیز دیگری به آن‌ها رد نمی‌شود.
  • ارث خنثی چیست؟

در تمامی فروض بیان شده در قسمت فوق، اگر یک نفر خنثی (مقصود از خنثی دو جنسیتی است) وجود داشته باشد به نحو زیر عمل خواهد شد:

    • اگر با استفاده از روش‌های پزشکی بتوان تشخیص داد که هورمون‌های کدام جنسیت در وی به نحو قطعی، قوی‌تر است، به همان جنسیت (اعم از مرد یا زن) ملحق شده و ارث آن جنسیت را می‌برد.
    • اگر با استفاده از روش‌های پزشکی نیز تشخیص امکان پذیر نباشد، نصف ارث یک مرد و نصف ارث یک زن به او داده می‌شود.

ارث بری ورثه

حالات مختلف تقسیم ارث در طبقه اول

والدین، فرزندان و اولاد فرزندان در طبقه اول حضور دارند که در ادامه به بررسی شرایط مختلف ارث بری در طبق اول می‌پردازیم:

اگر در طبقه اول، وراث منحصر به یک نفر باشد، یعنی یک پسر یا یک دختر یا فقط مادر یا فقط پدر:

  • آن وارث تمام ترکه را خواهد برد.

اگر وراث منحصر به مادر و پدر متوفی باشد:

  • از آنجا که متوفی فرزند ندارد، مادر فرض اعلای خود را می‌برد. یعنی مادر یک سوم ترکه را به فرض می‌برد و پدر بقیه را به قرابت می‌برد.

باید توجه داشت که اگر متوفی فرزند نداشته باشد، بر خلاف ظاهر ماده ۹۰۶ قانون مدنی پدر متوفی فرض بر نیست و فرض او دو ثلث دو سوم ترکه نیست. در ماده ۹۰۲ قانون مدنی نیز پدر در شمار وراثی که فرض ایشان دو سوم ترکه باشد ذکر نشده است. بنابراین در این حالت پدر قرابت بر است و باقی مانده ترکه به او می‌رسد.

یعنی اگر متوفی فقط مادر و پدر داشته باشد، مادر یک سوّم ترکه را می‌برد و پدر بقیه را، که سهم پدر در این حالت دو سوم می‌شود. امّا اگر متوفی علاوه بر پدر و مادر زوج یا زوجه هم داشته باشد، مادر یک سوم ترکه را می‌برد و زوج یا زوجه به ترتیب یک دوّم یا یک چهارم ترکه را می‌برند.بقیه ترکه به پدر می‌رسد که بقیه در این حالت از دو سوّم ترکه کمتر می‌شود.

اگر وراث منحصر به پدر، مادر و تک دختر باشند:

  • چون متوفی فرزند دارد، پدر فرض خود یعنی یک ششم ترکه را می‌برد و مادر نیز فرض خود یعنی یک ششم ترکه را می‌برد. تک دختر نیز وقتی برادری نداشته باشد، فرض بر است و فرض او یک دوم ترکه است. در این حالت قرابت بری وجود ندارد، امّا از ترکه به میزان یک ششم زیاد آمده است. این مقدار زیاده باید مجدداً بین پدر، مادر و تک دختر به نسبت فرض ایشان تقسیم شود.

اگر وراث منحصر به پدر، مادر و چند دختر باشد:

  • چون متوفی فرزند دارد، پدر فرض خود یعنی یک ششم ترکه را می‌برد و مادر نیز فرض خود یعنی یک ششم ترکه را می‌برد. چند دختر نیز وقتی برادری نداشته باشند، فرض برند و فرض آن‌ها دو سوّم ترکه است. بنابراین چند دختر فرض خود یعنی دو سوّم ترکه را می‌برند. در این حالت نه چیزی کم می‌آید و نه چیزی زیاد.

اگر وراث عبارت از پدر، مادر، تک دختر و زوج باشند:

  • اگر قرار باشد هر وارثی فرض خود را ببرد، باید پدر یک ششم ترکه، مادر یک ششم ترکه، زوج یک چهارم ترکه و تک دختر یک دوم ترکه را ببرد. در این حالت از ترکه کسر می‌آید؛ زیرا جمع فرض همه وراث برابر سیزده دوازدهم ترکه می‌شود.

یعنی به اندازه یک دوازدهم از ترکه بیشتر می‌شود. در چنین حالتی که جمع فروض از کل ترکه بیشتر می‌شود، نقص باید بر تک دختر یا چند دختر وارد شود. یعنی سهم تک دختر از یک دوم کمتر می‌شود.

اگر وراث عبارت از پدر، مادر، چند دختر و زوجه باشند:

  • اگر قرار باشد هر وارثی فرض خود را ببرد، باید پدر یک ششم ترکه، مادر یک ششم ترکه، زوجه یک هشتم ترکه و تک دختر یک دوم ترکه را ببرد. در این حالت از ترکه کسر می‌آید؛ زیرا جمع فرض همه وراث برابر بیست هفت بیست چهارم می‌شود.

یعنی به اندازه سه بیست چهارم از ترکه بیشتر می‌شود. در چنین حالتی که جمع فروض از کل ترکه بیشتر می‌شود، نقص باید بر تک دختر یا چند دختر وارد شود. یعنی سهم چند دختر از دو سوم کمتر می‌شود.

اگر وراث عبارت از پدر، مادر و زوجه باشند

  • از آن جا که متوفی فرزند ندارد، مادر فرض اعلای خود یعنی یک سوّم ترکه را می‌برد، زوجه نیز فرض اعلای خود یعنی یک چهارم ترکه را می‌برد.
  • از آنجا که متوفی فرزند ندارد، پدر در این حالت قرابت بر است؛ یعنی، بقیه ترکه از آن پدر است.

اگر وراث عبارت از چند دختر و زوجه باشند:

  • چند دختر فرض خود، یعنی دو سوم ترکه را می‌برند. از آن‌جا که متوفی فرزند دارد، زوجه نیز فرض ادنای (کمتر) خود یعنی یک هشتم ترکه را می‌برد. مقداری از ترکه تقسیم نشده باقی می‌ماند و قرابت بری هم نیست که این مقدار زیاده را به او بدهیم.
  • در این حالت این مقدار زیاده باید به فرض برها رد شود. امّا زوجه چیزی از آن نمی‌برد؛ زیرا گفتیم زوج و زوجه غیر از فرض خود چیزی نمی‌برند. بنابراین مقداری را که زیاد آمده، باید به چند دختر رد کرد.

اگر وراث عبارت از تک دختر، زوج و مادر متوفی باشند:

تک دختر فرض خود، یعنی یک دوم ترکه را می‌برد. مادر نیز فرض خود یعنی یک ششم ترکه را می‌برد. از آن جا که متوفی فرزند دارد، زوج نیز فرض ادنای (کمتر) خود یعنی یک چهارم ترکه را می‌برد. مقداری از ترکه تقسیم نشده باقی می‌ماند و قرابت بری هم نیست که این مقدار زیاده را به او بدهیم. در این حالت این مقدار زیاده باید به فرض برها رد شود. اما زوج چیزی از آن نمی‌برد؛ زیرا گفتیم زوج و زوجه غیر از فرض خود چیزی نمی‌برند. بنابراین مقداری را که زیاد آمده، باید به تک دختر و مادر متوفی به نسبت فرضشان، رد کرد.

اگر وراث منحصر به یک یا چند فرزند پسر یا فرزندان پسر و دختر، مادر، پدر و زوج متوفی باشند

  • ابتدا فرض برها فرض خود را می‌برند. یعنی پدر یک ششم ترکه، مادر یک ششم ترکه، زوج یک چهارم ترکه را می‌برد. بقیه به قرابت برها یعنی فرزندان پسر یا فرزندان دختر و پسر می‌رسد.

اگر وراث عبارت از چند فرزند پسر یا فرزندان پسر و دختر، پدر و زوجه متوفی باشند:

  • ابتدا فرض برها فرض خود را می‌برند. یعنی پدر یک ششم ترکه و زوجه یک هشتم ترکه را می‌برند. بقیه به قرابت برها یعنی فرزندان پسر یا فرزندان دختر و پسر می‌رسد که ایشان نیز آن را به نسبت ۲ به یک (هر پسر ۲ برابر هر دختر) بین خود تقسیم می‌کنند.

اگر وراث متوفی منحصر به فرزندان دختر و فرزندان پسر باشد:

  • این فرزندان قرابت بر هستند و هر پسر ۲ برابر هر دختر می‌برد.

 شیوه ارث بری نوه

اگر از متوفی هیچ فرزندی بر جای نمانده باشد، ترکه بین نوادگان او تقسیم می‌شود، البته با رعایت قواعد ذیل:

  1. هر نسل حصه کسی را می‌برد که به واسطه او به میت متصل است. یعنی نوادگان پسری، حصه‌ای را می‌برند که در صورت حیات پدرشان، به پدرشان می‌رسید و نوادگان دختری هم حصه‌ای را می‌برند که در صورت حیات مادرشان به مادرشان می‌رسید.
  2. در تقسیم بین نوادگان، چه نوادگان پسری باشند و چه نوادگان دختری، هر پسر دو برابر هر دختر می‌برد. یعنی هر نوه‌ای که پسر باشد از خواهر خود، دو برابر می‌برد.

حال که با حالت‌های مختلف ارث بری در طبقه اول آشنا شدیم، قصد داریم به سراغ نحوه ارث بردن وراث در طبقه دوم برویم، اما بهتر است ابتدا با صورت‌های اخوه آشنا شویم:

صورت‌های اخوه

اخوه متوفی ممکن است به یکی از صورت‌های ذیل باشد

  1. برادران و خواهران ابوینی (اخوه ابوینی): یعنی برادران و خواهرانی که رابطه آن‌ها با متوفی از طریق پدر و مادر است. یعنی پدر و مادر آن‌ها با پدر و مادر متوفی مشترک است.
  2. برادران و خواهران ابی (اخوه ابی): یعنی برادر و خواهری که رابطه آن‌ها با متوفی از طریق پدر است. یعنی فقط پدر آن‌ها با پدر متوفی مشترک است.
  3. برادران و خواهران امی (کلاله امی): یعنی برادر و خواهری که رابطه آن‌ها با متوفی از طریق مادر است. یعنی فقط مادر آن‌ها با مادر متوفی مشترک است.

از بین برادران و خواهران، کلاله امی در هر صورت ارث می‌برند. اگر متوفی هم اخوه ابوینی و هم اخوه ابی داشته باشد، اخوه ابی از ارث محروم می‌شوند. امّا اگر متوفی اخوه ابوینی نداشته باشد، اخوه ابی ارث می‌برند و سهم آنان مساوی با سهمی است که قرار بود اخوه ابوینی ببرند.

شرط ارث بری فرزندان اخوه و کلاله

  • اگر متوفی هیچ خواهر یا برادری نداشته باشد، فرزندان خواهران و برادران او جایگزین می‌شوند.

شیوه ارث بری فرزندان اخوه و کلاله

در تقسیم ترکه بین فرزندان خواهران و برادران باید به قواعد ذیل توجه داشت:

  • هر نسل حصه شخصی را می‌برد که توسط او به میت متصل می‌شود؛ یعنی هر قسمتی از ترکه که به هر یک از خواهران و برادران متوفی می‌رسید، به فرزندان آن‌ها داده می‌شود.
  • در تقسیم ترکه بین فرزندان اخوه ابوینی یا اخوه ابی، هر پسر دو برابر هر دختر می‌برد.
  • در تقسیم ترکه بین فرزندان کلاله امی، فرزندان پسر و دختر با هم برابر می‌برند.

 

سهم الارث وراث

 

حالات مختلف ارث بری در طبقه دوم

در طبقه دوم پدربزگان، مادربزرگان، خواهر و برادر و فرزندانشان حضور دارند که در دو درجه قرار می‌گیرند. در طبقه دوم با حالات زیر رو به رو هستیم:

  • در طبقه دوم اگر وراث منحصر به یک نفر باشد، یعنی یک برادر یا خواهر ابوینی (ابی)، یا یک برادر یا خواهر امی یا یک جد یا یک جده باشد، وراث مذکور تمام ترکه را می‌برد.
  • اگر وراث در طبقه دوم، منحصر به اجداد باشند؛ جد و جده امی مساوی می‌برند.
  • اگر وراث منحصر به اخوه ابوینی یا ابی باشند؛ هر برادر، دو برابر هر خواهر می‌برد.
  • اگر وراث منحصر به کلاله امی باشند؛ برادر و خواهر مساوی می‌برند.

اگر وراث اجداد ابی و امی با هم باشند؛ به نحو زیر عمل خواهد شد؛

  • یک سوم ترکه به اجداد امی می‌رسد که جد و جده به تساوی ارث می‌برند. اگر فقط جد یا جده زنده باشند تمام این یک سوم را می‌برند.
  • بقیه ترکه به اجداد ابی می‌رسد که جد دو برابر جده می‌برد. اگر فقط جد یا جده زنده باشد، تمام این قسمت به او می‌رسد.

اگر وراث اخوه ابوینی (ابی) و کلاله امی با هم باشند، به نحو ذیل عمل می‌شود:

  • اگر کلاله امی محدود به یک نفر باشد، یک ششم وگرنه یک سوّم ترکه به کلاله امی می‌رسد که خواهر و برادر به تساوی ارث می‌برند.
  • بقیه ترکه به اخوه ابوینی (ابی) می‌رسد که برادر دو برابر خواهر می‌برد.

اگر وراث اخوه و اجداد با هم باشند:

  • به خویشان مادری اعم از کلاله امی و اجداد امی یک سوّم ترکه می‌رسد، که همه به تساوی ارث می‌برند. البته اگر متقربین مادری محدود به یک خواهر یا برادر امی باشد و جد و جده‌ای نیز همراه ایشان نباشد، به آن خواهر یا برادر فقط یک ششم می‌رسد.
  • بقیه ترکه به خویشان پدری اعم از اجداد ابی و اخوه ابوینی (ابی) می‌رسد که هر مرد دو برابر هر زن می‌برد.

باید توجه داشت که اگر خویشان مادری، به هر نحوی بیش از یک خواهر یا برادر امی باشد، برای مثال؛

  • یک برادر امی باشد با یک جد امی یا آن که فقط یک جد یا جده امی باشد، در این صورت، یک سوم ترکه به آن‌ها می‌رسد.

در هر یک از حالات مذکور اگر اخوه ابوینی (ابی) فقط یک خواهر باشد، بدون آن که برادری داشته باشد، یا آن که جد و جده ابی همراه او باشد:

  • فرض بر است و یک دوم ترکه را می‌برد. بقیه ترکه که باقی می‌ماند بین فرض برها یعنی خواهر ابوینی (ابی) و خویشان مادری به نسبت تقسیم می‌شود.

در هر یک از حالات مذکور، اگر اخوه ابوینی (ابی) محدود به چند خواهر باشد، بدون آن که برادری داشته باشند یا آن که جد ابی یا جده ابی همراه آن‌ها باشد:

  • فرض برند و دو سوم ترکه را می‌برند. بقیه ترکه که باقی می‌ماند بین فرض برها یعنی خواهران ابوینی (ابی) و خویشان مادری به نسبت تقسیم می‌شود.

سهم الارث ورثه

حالات مختلف ارث بری در طبقه سوم

در طبقه سوم، اخوال (خاله‌ها و دایی‌ها) و اعمام (عموها و عمه‌ها) به همراه فرزندانشان در دو درجه قرار دارند که حالات زیر برایشان متصور است:

اگر وراث طبقه سوم منحصر به یک خاله یا یک دایی یا یک عمو یا یک عمه باشد:

  • وارث مذکور تمام ترکه را می‌برد.

اگر وراث طبقه سوم فقط اخوال باشند، به شرح ذیل عمل می‌شود:

  • به اخوال امی یک سوم ترکه می‌رسد که همه به تساوی می‌برند. البته اگر ایشان محدود به یک نفر باشند به او یک ششم می‌رسد.
  • بقیه به اخوال ابوینی (ابی) می‌رسد که آن‌ها هم به تساوی بین خود تقسیم می‌کنند.

باید توجه داشت که منظور از اخوال ابوینی آن دسته از دایی‌ها و خاله‌هایی هستند که پدر و مادرشان، پدر بزرگ و مادر بزرگ متوفی هستند. منظور از اخوال امی، آن دسته از دایی‌ها و خاله‌هایی هستند که فقط مادرشان، همان مادر بزرگ متوفی است. منظور از اخوال ابی، آن دسته از دایی‌ها و خاله‌هایی هستند که فقط پدرشان، همان پدر بزرگ متوفی است.

اگر وراث طبقه سوم، فقط اعمام باشند، به شرح ذیل عمل می‌شود:

  • به اعمام امی، یک سوم ترکه می‌رسد که همه به تساوی می‌برند. البته اگر ایشان محدود به یک نفر باشند، به او یک ششم می‌رسد.
  • بقیه به اعمام ابوینی (ابی) می‌رسد که هر مرد، دو برابر هر زن می‌برد.

باید توجه داشت که منظور از اعمام ابوینی آن دسته از عموها و عمه‌هایی هستند که پدر و مادرشان، پدر بزرگ و مادر بزرگ متوفی هستند. منظور از اعمام امی، آن دسته از عموها و عمه‌هایی هستند که فقط مادرشان، همان مادر بزرگ متوفی است. منظور از اعمام ابی، آن دست از عموها و عمه‌هایی هستند که فقط پدرشان، همان پدر بزرگ متوفی است.

اگر وراث طبقه سوم اعمام و اخوال با هم باشند به شرح ذیل عمل می‌شود:

  • یک سوم به اخوال می‌رسد که بنا بر قواعد فوق بین خود تقسیم می‌کنند.
  • بقیه به اعمام می‌رسد که آن‌ها هم بنا بر قواعد فوق بین خود تقسیم می‌کنند.
  • اگر متوفی زوج یا زوجه با هم باشد، زوج یا زوجه سهم خود را می‌برد و اخوال هم سهم خود را می‌برند و بقیه به اعمام می‌رسد.

شرط ارث بری فرزندان اعمام و اخوال

  • ارث بری فرزندان عمو، عمه، دایی و خاله بدین صورت است که اگر از اعمام و اخوال متوفی حتی یک نفر باقی مانده باشد، چیزی به فرزندان آن‌ها داده نمی‌شود. امّا اگر هیچ کس از اعمام یا اخوال باقی نمانده باشد، ترکه بین فرزندان اخوال و اعمام تقسیم می‌شود.
  • به عنوان قاعده‌ای کلی بیان شد که با وجود اعمام یا اخوال، اولاد آن‌ها ارث نمی‌برند. اما این قاعده کلی، یک استثناء دارد و آن این که در صورت انحصار وارث به یک پسر عموی ابوینی با یک عموی ابی تنها، در این صورت پسر عموی ابوینی عمو را از ارث محروم می‌کند، لیکن اگر دایی یا خاله باشد یا اعمام متعدد باشند ولو آن‌که ابی باشند، پسر عمو ارث نمی‌برد.

شیوه ارث بری فرزندان اعمام و اخوال

در تقسیم ترکه بین فرزندان اعمام و اخوال، باید قواعد ذیل رعایت شود:

هر نسل حصه کسی را می‌برد که از طریق او به متوفی متصل می‌شود

  • در تقسیم ترکه بین فرزندان اخوال، فرزندان دختر و پسر با هم برابر می‌برند
  • در تقسیم ترکه بین فرزندان اعمام ابوینی (ابی)، هر فرزند پسر دو برابر هر فرزند دختر می‌برد
  • در تقسیم ترکه بین فرزندان اعمام امی، فرزندان دختر و پسر با هم برابر می‌برند

قاف آماده ارائه مشاوره حقوقی تلفنی در زمینه ارث و میراث است. برای رزرو وقت مشاوره شماره خود را در کادر زیر وارد کنید:

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

سوالات متداول قاف

اگر فرزندان متوفی قبل از او فوت کرده باشند اما پدر، مادر و نوادگان او در طبقه اول حضور داشته باشند، آیا ارث به نوادگان خواهد رسید؟

بله، اگرچه نوادگان درجه دوم از طبقه اول و پدر و مادر درجه اول از طبقه اول هستند، اما پدر و مادر اقربای صعودی و فرزندان و نوادگان اقربای نزولی هستند، یعنی پدر و مادر حاجب نوادگان نبوده بلکه فرزندان حاجب نوادگانند. از همین رو، پدر و مادر ارث برده و نوادگان نیز همان سهمی را که به فرزندان می‌رسد، می‌برند.

شخصی دارای یک فرزند است و فرزند دیگر او سابقاً فوت کرده اما از او فرزندانی بر جای مانده‌اند، در صورت فوت این شخص آیا نوادگان او (از فرزند متوفی) ارث خواهند برد؟

خیر، اگر فرزندی از متوفی زنده باشد ارث به نوادگان نمی‌رسد. نوادگان در صورتی ارث می‌برند که متوفی در زمان فوت هیچ فرزندی نداشته باشد.

شخصی که دارای یک برادر است و سایر برادران و خواهران او فوت کرده‌اند، آیا به فرزندان ایشان مالی به ارث خواهد رسید؟

خیر، با بودن حتی یک برادر یا خواهر، نوبت به فرزندان ایشان نمی‌رسد. در این حالت همان برادر یا خواهری که زنده است ارث می‌برد.

اگر متوفی دارای یک عمو باشد و دایی‌ها و خاله‌های او قبلاً فوت کرده باشند، آیا فرزندان دایی‌ها و خاله‌ها ارث می‌برند؟

خیر، با بودن حتی یک نفر از درجه اول از طبقه سوم (اعمام و اخوال)، نوبت به درجه دوم از طبقه سوم (فرزندان اعمام و فرزندان اخوال) نمی‌رسد. بنابراین، در این حالت صرفاً عمو ارث می‌برد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *