حقوق مالی زن بعد از فوت؛ از مهریه تا نفقه و حقوق

ارثیه زن
شوهر، پدر و مادر زوجه متوفی جزو ورثه او محسوب شده و میزان سهم الارثشان بستگی به داشتن یا نداشتن فرزند زن است

هر شخصی دارای مال و اموالی در زندگی خود است که ممکن است برخی از آن‌ها منقول و برخی دیگر غیر منقول باشد. بعد از فوت شخص همه اموال وی جزو ماترک او محسوب شده و بر اساس قواعد ارث بین ورثه او تقسیم خواهد شد. اما پرسشی که ممکن است پیش بیاید این است که اگر زوجه فوت کند تکلیف حقوق مالی او از جمله مهریه، نفقه، حقوق و مستمری، اجرت المثل و … چه خواهد شد. آیا این موارد جزو ارث زن محسوب می‌شوند؟ در این مقاله از قاف به بررسی قوانین موجود در رابطه با ارث زوجه متوفی و وراث وی خواهیم پرداخت.

ورثه زن فوت شده چه کسانی هستند

شرایط لازم به جهت تقسیم ارث زن همانند هر متوفی که اموالی از او برجای مانده، بوده و بنا بر رابطه خویشاوندی با او صورت می‌پذیرد.

همان‌گونه که در طول متن مقاله و در ارتباط با مهریه زن فوت شده به آن اشاره کردیم، همسر زن متوفی از جمله وراث او محسوب می‌شود. اما به غیر از شوهر زوجه متوفی، افراد دیگری نیز جزو ورثه زن فوت شده محسوب می‌شوند که در شرایط مختلف میزان سهم الارث آنان متفاوت است. سهم الارث ورثه زوجه فوت شده از قرار زیر است:

  1. اگر زوجه دارای فرزند نباشد

    • شوهر او؛ (نصف اموال زن متوفی به همسر وی خواهد رسید)
    • پدر و مادر؛ (در صورت حضور پدر و مادر زن متوفی، یک‌سوم اموال بر جای مانده سهم مادر او و دوسوم اموال بر جای مانده سهم پدر او خواهد بود)
  2. اگر زن دارای فرزند باشد

    • شوهر او؛ (یک‌چهارم از اموال زوجه به همسر او خواهد رسید)
    • پدر و مادر؛ (باقی مانده ترکه از زن، به نسبت مردان دو برابر زنان، میان سایر وراث از جمله پدر و مادر تقسیم خواهد شد)

طبقات سه گانه وراث زن همانند هر متوفی دیگر خواهد بود. از سویی مقدار سهم هر وراث با عنایت به نسبت او با متوفی و نیز جایگاه او  ضمن جدول تقسیم ارث معین می‌شود.

همسر زن در کنار تمامی طبقات در برگیرنده ارث خواهد بود و در صورت نبود اشخاص هر یک از طبقات، ارث به طبقه بعد خواهد رسید.

مهریه بعد از فوت زن

مطابق با ماده ۹۴۰ قانون مدنی هر یک از زوجین پس از فوت دیگری، از او ارث خواهند برد. البته لازم بذکر است که رابطه توارث میان زن و شوهر هنگامی برقرار می‎گردد که رابطه زوجیت میان آن دو به صورت دائم باشد. بنابرین در ازدواج موقت رابطه توارث برقرار نخواهد شد.

از طرفی مهریه در هر صورت حق زوجه بوده و حتی پس از فوت وی نیز مهریه به او تعلق می‎گیرد. اما زمانی‌که زن فوت کرده باشد، مهریه او به چه کسانی می‌رسد؟ در ادامه مطلب بدان خواهیم پرداخت.

  • مهریه زوجه متوفی به چه کسانی می‌رسد

هنگامی که یک زن فوت می‌کند تمامی حقوق و مطالبه‌های او به ورثه او خواهد رسید. مهریه از جمله مهم‌ترین حقوق زن در زندگی مشترک بوده و چنان‌چه زن مهریه خود را در زمان حیات دریافت نکرده باشد، ورثه او بعد از فوتش می‌توانند مهریه را مطالبه کنند که پدر و مادر زن نیز از مهریه او ارث خواهند برد.

گروه حقوقی قاف با همراهی شایسته‌ترین وکلای پایه یک دادگستری می‌توانند بهترین راهنمای شما در ارتباط با انواع مسائل حقوقی در زمینه خانواده باشند.

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

  • Hidden
  • Hidden
  • چگونگی محاسبه مهریه زن متوفی

از آنجا که شوهر از همسر خود ارث می‌برد، بنابرین برای محاسبه مهریه ابتدا لازم است سهم شوهر از مبلغ مهریه کسر گردد، سپس سهم الارث پدر و مادر بدان‌ها پرداخت شود. لازم بذکر است اگر ضمن ایام زناشویی دخول صورت گرفته باشد، زن و ورثه او مالک تمامی مهریه خواهند بود. اما اگر در ایام زناشویی دخول انجام نگرفته باشد، تنها نیمی از مهریه به زن و ورثه‌اش تعلق خواهد گرفت.

شوهر و فرزندان زن از جمله ورثه او محسوب می‌شوند و اضاف بر مادر و پدر وی از او ارث خواهند برد.

  • مطالبه مهریه توسط وراث زوجه

زمانی‌که مهریه زن از طرف زوج پرداخت نشده باشد، از آن‌جا که مهریه جزو طلب ممتاز محسوب می‌‌شود، حتی در صورت فوت مرد مهریه باید به زن پرداخت شود.

حال چنان‌چه زنی فوت کند در حالی که مهریه خود را دریافت نکرده و یا مهرش را به شوهر خود نبخشیده باشد، حق مطالبه مهریه برای ذی‌نفع امکان‌پذیر خواهد بود.

با فوت زوجه، حق مطالبه مهریه همانند هر گونه حق و یا مال دیگر به وراث او منتقل می‌شود.

بنابرین وراث زوجه این اختیار را دارند که پس از فوت وی، به قائم مقامی از سوی او مهریه زن متوفی را از شوهر او مطالبه نمایند. در این حالت زوج به هیچ وجه نمی‌تواند از پرداخت نمودن مهریه همسر متوفی خود به ورثه او استنکاف ورزد.

از آنجا که دِین ناشی از مهریه از جمله دیون ممتاز محسوب می‌شود. حتی در صورت وجود دیون متعدد، لازم است پرداخت مهریه از سوی زوج نسبت به سایر دیون او ارجحیت داشته باشد.

برای دستیابی به مهریه، وراث زن با تنسیق دادخواست مهریه زوجه متوفی، می‌توانند به نسبت میزان سهم الارث خود به طرفیت از زوج، حقوق قانونی زوجه متوفی را مطالبه نمایند.

  • مدارک لازم جهت مطالبه مهریه زن متوفی

به منظور مطالبه مهریه زنی که فوت شده است، ورثه باید مدارک زیر را برای دادخواست مهریه همراه داشته باشند:

  • گواهی انحصار وراثت
  • عقدنامه زوجه

 قسطی شدن مهریه زن فوت شده چگونه امکان پذیر است؟

همان‌طور که در ابتدای مقاله ذکر شد، مهریه از جمله دارایی‌های زوجه محسوب می‌شود که پس از فوت او به ورثه وی خواهد رسید. وراث زن متوفی می‌توانند با عنایت به میزان سهم خود دارایی‌های او را مطالبه نمایند. در این میان شوهر متوفی نیز به خاطر برقراری رابطه زوجیت ازدواج ارث خواهد برد.

اما با توجه بدین موضوع که حکم مهریه زن فوت شده وابسته به توان مالی مرد است، در صورتی که مرد توان مالی برای پرداخت مهریه زوجه فوت شده خود را نداشته و یا توان مالی او ضعیف باشد و نتواند مهریه را یکجا پرداخت نماید، این اختیار را خواهد داشت درخواست اعسار نموده و خواستار قسط‌بندی مهریه گردد.

نفقه بعد از فوت زوجه

بنا بر ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، نفقه در برگیرنده تمامی نیازهای جامع و متناسب با شرایط زن است. از جمله مهم‌ترین این موارد عبارت است از:

  • مسکن
  • پوشاک
  • غذا
  • اسباب و اثاثیه منزل
  • هزینه‌های مربوط به درمان زن
  • و حتی خادم برای زن (چه در صورت عادت و چه به هنگام بیماری که نیاز به خادم داشتن از سوی زن احساس گردد)

نکته: مواردی که ضمن ماده بیان گردیده است حصری نبوده، بلکه تمثیلی است.

سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که در صورت فوت زن، تکلیف نفقه او چه خواهد شد؟

در جواب به این سوال باید بگوییم که نفقه زن حتی پس از فوت او نیز به او تعلق خواهد گرفت. به عبارتی دیگر، وراث او (شوهر، فرزندان، پدر و مادر زن) می‌توانند پس از فوت زن، نفقه او را از شوهر او استرداد نمایند.

اگر مرد ادعایی مبنی بر پرداخت نفقه به زن در زمان حیات او داشته باشد، لازم است ادعای خود را با تکیه بر اسناد و مدارک و یا شهادت شهود به مرحله اثبات رساند.

ارثیه طلای زوجه

ارث طلای زن

همان‌طور که می‌دانید هر یک از وراث با عنایت به جایگاه خود در طبقات سه گانه وراث از اموال متوفی اعم از منقول و غیر منقول ارث خواهند برد. اما در مواردی ممکن است اموال بر جای مانده از متوفی طلا باشد. برای تقسیم ارث طلا باید به نکات زیر توج داشت:

  • در اغلب موارد ارث طلا از متوفای زن بر جای می‌ماند، اما ممکن است هر متوفی مقداری از اموال به جای مانده‌اش، طلا را نیز در برگیرد.
  • در عرف چنین رواج یافته که طلا سهم دختران متوفی است. از این جهت پسران و دیگر وراث متوفی از آن سهم نخواهند برد. اما بنا بر قانون وراثت، طلا نیز از جمله اموالی محسوب می‌شود که لازم است با عنایت بر قانون و بر اساس طبقات ارث تقسیم گردد.
  • در صورتی که مادر در ارتباط با طلای خود وصیت کرده باشد طلاهایش بعد از فوتش به دخترانش برسد، وصیت صورت گرفته نیز تنها در ارتباط با یک سوم طلاها صادق خواهد بود. از این جهت الباقی طلای بر جای مانده میان وراث تقسیم خواهد شد.

نکته: در صورتی که فقط یک وارث وجود داشته باشد، مقدار طلایی که به متوفی مربوط می‌شود، همانند دیگر اموال او تنها به همان وارث خواهد رسید. اما چنانچه اشخاص طبقات سه گانه ارث در قید حیات حضور داشته باشند، بنا بر سهمشان طلاهای مادر میان آنان تقسیم خواهد شد.

  • در صورتی که شخصی در ارتباط با طلاهای مادر مدعی وصیت گردد، لازم است ادعای خود را با تکیه بر اسناد و یا مدارک معتبر به مرحله اثبات رساند، او می‌تواند ادعای به نفع خود را با شهادت از سوی شاهدین تصدیق کند.

در صورتی که و نتواند از منظر قانونی ادعای خود را به مرحله اثبات رساند، دیگر وراث خواهند توانست از او تحت عنوان کلاهبردار شکایت به عمل آورند. شما می‌توانید این مراحل را با همراهی وکیل انحصار وراثت پیش ببرید. ما نیز در گروه حقوقی قاف با همراهی بهترین وکلا و مشاوران حقوقی، پذیرای شما مراجعه کنندگان عزیز خواهیم بود.

  • در صورتی که طلایی که در اختیار زن هست، به عنوان هدیه از سوی شوهر بدو تعلق یافته و مورد وصیت نیز واقع شده باشد، یک سوم از آن به نفع وراث تقسیم خواهد شد. حال چنان‌چه به عنوان امانت در نزد او قرار گرفته باشد، عنوان وصیت در ارتباط با آن صادق نخواهد نمود. از این جهت همانند دیگر اموال بر جای مانده از زن میان وراث او تقسیم خواهد شد.
  • در صورتی که تنها وارث بر جای مانده از متوفی دختر او باشد، تمامی ترکه به دختر او تعلق خواهد گرفت. اما چنان‌چه وراث بر جای مانده از متوفی چند دختر و چند پسر باشند، تمامی ترکه بنا بر مقدار سهم آن‌ها میان آنان تقسیم می‌گردد.

جهیزیه زن فوت شده

یکی دیگر از سوالات در رابطه با حقوق مالی زوجه بعد از فوت وی، مربوط به جهیزیه او است. آیا جهیزیه زوجه ماترک محسوب خواهد شد یا خیر؟ و آیا ورثه زن از جهیزیه او ارث خواهند برد یا خیر؟ در ادامه به این سوال‌های جواب خواهیم داد.

بنا بر آنچه که ضمن قانون آمده است، همسران در مسائل مالی خود دارای استقلال هستند. اگر جهیزیه توسط خود زن و یا خانواده‌اش تهیه شده باشد، مالی متعلق به زوجه محسوب می‌شود و در صورتی فوت زن، اموالی که از او باقی مانده به مقدار سهم الارث به ورثه تعلق خواهد گرفت.

بنابرین می‌توان چنین نتیجه گرفت که:

جهیزیه زن هم از همین قانون پیروی کرده و جزو ارث زن محسوب می‌شود. در صورتی که زوج و زوجه فرزند داشته باشند، یک چهارم از جهیزیه به زوج خواهد رسید و در صورتی که دارای فرزند نباشند، یک‌دوم از جهیزیه به مرد خواهد رسید و مابقی میان دیگر وراث تقسیم خواهد شد.

اجرت المثل زوجه بعد از فوت زن به چه کسی پرداخت می‌شود؟

اجرت المثل یکی دیگر از حقوق مالی زن در زندگی مشترک است. اجرت المثل در کلمه عبارت است از؛ دستمزد و مزد انجام کار و در دنیای حقوقی، به معنای عوض استفاده از یک مال و یا عمل شخصی دیگر است. به بیان ساده‌تر اجرت المثل دستمزدی است که در برابر انجام دادن کاری به شخص پرداخت می‌شود که از پیش معین نشده است.

اجرت المثل در خانواده یعنی استیفای منافع زوج از عملی که از سوی زوجه در ایام زوجیت صورت گرفته است.

بنابراین در صورتی که زوجه کارهایی را که از نظر شرع بر عهده او نبوده است و نیز عرفاً برای آن کار اجرت المثل معین گردیده باشد، به دستور از سوی زوج و با عدم اراده تبرع به انجام رسانیده است و از سویی برای دادگاه به مرحله اثبات رسد، دادگاه رسیدگی کننده اجرت المثل کارهای صورت گرفته را محاسبه نموده و به جهت پرداخت آن حکم خواهد داد.

اما زمانی‌که یک زن فوت کند، همان‌طور که در بالا ذکر شد، اجرت المثل از جمله حقوق مالی زن محسوب شده و وراث او (همسر، فرزندان و پدر و مادر در صورت حیات) می‌توانند برای اخذ آن اقدام کنند.

حقوق زن کارمند بعد از فوت

پرداخت مستمری‌ها و حقوق بازنشستگی خانم‌های شاغل بعد از فوت آن‌ها به ورثه، قانونی است که از سوی دستگاه‌ها لازم الاجرا گردیده است.

چندی پیش قانون بدین صورت بود که تنها پس از فوت یک مرد شاغل، حقوق و حق بازنشستگی وی به وراث قانونی او انتقال می‌یافت. اما این قانون اصلاح شده و در حال حاضر حقوق بازنشستگی و مستمری زنان شاغل نیز پس از فوت آنان به ورثه قانونی آن‌ها پرداخت خواهد شد.

حتی اگر همسر و یا پدر خانواده در قید حیات باشند، باز هم بنا بر قانون دختران تا هنگامی که ازدواج می‌نمایند و پسران نیز تا هنگامی که درس می‌خوانند می‌توانند از این حق بهره‌مند گردند.

در گزشته قانون بر این پایه استوار بود که فرزندان پسر تا سن ۲۵ سالگی می‌توانستند حقوق و حق بازنشستگی زنان را دریافت کنند، اما در راستای قانون حمایت از خانواده بند دیگری بدین قانون اضافه شده و اکنون پسران تا هنگامی که ادامه تحصیل دهند می‌توانند از این حق بهره‌مند شوند.

حقوق زن کارمند پس از فوت او بنا بر میزان سهم هر یک از وراث میان آنان تقسیم خواهد شد. اگر فردی از طبقه اول در قید حیات نباشد، حقوق زن متوفی به طبقه بعدی منتقل می‌گردد.

تکلیف وسایل خانه بعد از فوت زن چه می‌شود

همان‌طور که در بخش جهیزیه اشاره کردیم، وسایل خانه چنان‌چه از سوی خانواده زوجه و خود زن تهیه شده باشد، از آن جا که او دارای استقلال مالی است به تناسب سهم الارث هر یک از طبقات ارث سه گانه میان آن‌ها تقسیم خواهد شد. بدیهی است که زوج نمی‌تواند از این امر جلوگیری نماید.

قاف بزرگ‌ترین مرکز مشاوره حقوقی تلفنی کشور است که با در اختیار داشتن برترین وکلای پایه یک آماده ارائه مشاوره حقوقی تلفنی در زمینه خانواده است. برای رزرو وقت مشاوره حقوقی از هر جای کشور که هستید فرم زیر را پر کنید:

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

  • Hidden
  • Hidden

سوالات متداول قاف

اگر زن در زمان حیات مهریه خود را نگرفته باشد، تکلیف مهریه‌اش بعد از فوت چیست؟

مهریه از جمله حقوق مالی زن در زندگی مشترک بوده که با مرگ زن هم از بین نرفته و در این شرایط هم به او تعلق خواهد گرفت و وراث او می‌توانند برای مطالبه آن اقدام کنند. برای آگاهی از ورثه زوجه متوفی و سهم الارثشان به مقاله رجوع کنید

آیا با فوت زن نفقه او از بین می‌رود؟

خیر، به مانند مهریه نفقه و سایر حقوق مالی زوجه در زندگی مشترک در صورت فوت وی از بین نرفته و همچنان به او تعلق می‌یابد و میان وراث او بر اساس قوانین ارث تقسیم خواهد شد

آیا طلای زوجه متوفی به دختران وی می‌رسد؟

بر خلاف باور عمومی طلا نیز ماند سایر اموال متوفی باید ب اساس قانون و طبقات و درجات ارث بین ورثه تقسیم شود

آیا حقوق و مستمری زوجه هم به وراثش انتقال می‌یابد؟

اگر چه در گذشته فقط حقوق و مستمری مرد به وراثش انتقال می‌یافت ولی اکنون حقوق و مستمری خانمی که فوت می‌کند نیز به وراثش انتقال خواهد یافت. برای اطلاع از شرایط دریافت کننده حقوق خانم متوفی به مقاله مراجعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *