شرایط و مدارک مورد نیاز برای تغییر نام و نام خانوادگی

تغییر نام خانوادگی
تنها تحت شرایطی خاص می‌توان برای تغییر نام و نام خانوادگی اقدام کرد

هر چند به طور عمومی نام و نام خانوادگی اشخاص از ویژگی‌هایی است که از ابتدای تولد تا زمان مرگ با آن‌ها همراه است و تغییری نمی‌کند، اما گاهی افراد به دلایلی به دنبال تغییر نام یا تغییر نام خانوادگی خود هستند. این درخواست بسته به وضعیت فرد و نام و نام خانوادگی انتخابی شرایط مخصوصی دارد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. در این مطلب همچنین به مدارک مورد نیاز برای تغییر نام و نام خانوادگی هم اشاره خواهیم کرد.

تغییر نام کوچک در شناسنامه

اشخاص از بدو تولد توسط والدین یا شخص دیگر صاحب نام می‌شوند. انتخاب نام‌های مناسب و زیبا از حقوق فرزندان است که باید توسط پدر و مادر یا شخص انتخاب کننده رعایت شود چرا که شخص به دلیل صغر، اختیاری در انتخاب نام خود ندارد، اما برخی از عوامل سبب می‌شوند که شخص نام خود را تغییر دهد.

متاسفانه برخی از افراد نام‌های مناسب برای فرزندان خود انتخاب نمی‌کنند یا به خاطر تغییر فرهنگ یک جامعه در طول زمان نام انتخاب شده درخور فرهنگ جدید نیست و به شخص به دلیل عدم تطابق با سلیقه او فشار وارد می‌کند و یا این که تشابه نام و نام خانوادگی او در منطقه زندگی‌اش با افراد بسیار دیگر سبب بروز مشکلات عدیده‌ای برای او می‌شود و در کنار این‌ها دلایل دیگری نیز وجود دارد که سبب تغییر نام میشوند که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.

چگونه نام کوچک خود را تغییر دهیم؟

اشخاص از دو طریق می‌توانند اقدام به تغییر نام کوچک خود کنند:

  1. تغییر نام از طریق اداره ثبت احوال مطابق ماده ۲۰ قانون ثبت احوال

  2. از طریق دادگاه

تغییر اسم از طریق اداره ثبت احوال:

مقنن در این ماده و تبصره‌های آن یک سری دلایل برای تغییر نام آورده که اگر دلیل شخص منطبق با این ماده بود می‌تواند به اداره ی ثبت احوال مراجعه کند و درخواست تغییر نام را تنظیم و تسلیم نماید. تسلیم درخواست به هر کدام از ادارات ثبت سراسر کشور قابل قبول است و لازم نیست شخص حتما به محل صدور شناسنامه مراجعه کند. در این حالت اداره ثبت احوال درخواست شخص را به هیات حل اختلاف اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامه فرد ارسال می‌کند و هیات حل اختلاف بعد از اعلام رای خود برای اطلاع شخص، نتیجه را به اداره ثبت احوال مراجعه او ارسال می‌دارد.

چه اسم‌هایی را می‌توان عوض کرد؟

طبق ماده ۲۰ قانون ثبت احوال و تبصره‌های آن، انتخاب نام‌های زیر ممنوع و دارندگان می‌توانند با رعایت مقررات مربوطه نسبت به تغییر آن اقدام نمایند:

  1. نام‌هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی گردد مانند عبدالات (لات نام بتی در مکه مکرمه دوران قبل اسلام است)
  2. اسامی مرکبی که عرفا یک نام محسوب نمی‌شوند (اسامی مرکب ناموزون) مانند رحیم رضا، اشرف فاطمه
  3. عناوین؛ اعم از عناوین لشکری و یا کشوری و یا ترکیبی از اسم و عنوان مانند مهندس، دکتر، سرتیپ
  4. القاب؛ اعم از ساده و مرکب مانند خان بالا، مشیرالدوله
  5. اسامی زننده و مستهجن؛ زننده و مستهجن آن دسته از نام‌هایی است که بر حسب زمان، مکان یا مورد به دلایل و جهات زیر برای دارنده آن زننده و مستهجن باشد و مراتب به تایید شورای عالی برسد.
  6. نام‌هایی که معرف صفات مذموم و مغایر با ارزش‌های والای انسانی است مانند شیر، گرگ، تیغ
  7. نام‌هایی که با عرف و فرهنگ غالب و مقدسات مذهبی مردم مغایر باشد مانند زورگو، چنگیز
  8. نام‌هایی که موجب تحقیر اشخاص بوده و یا معنای لغوی آن در جامعه قابل پذیرش نباشد مانند گدا زاده، صد تومانی
  9. اسامی نامتناسب با جنسیت فرد مانند نام ماشالله برای خانم‌ها و یا انتخاب نام اشرف و یا اکرم برای مردان
  10. حذف کلمات زائد و غیر ضروری در نام اشخاص مانند دوله، زاده، میرزا
  11. تصحیح اشتباهات املائی در نام اشخاص که به دلیل عدم آشنائی مامور با لهجه‌ها و الفاظ و معانی محلی و یا ناشی از تلفظ اظهار کننده پیش آمده باشد
  12. تغییر نام‌ها از صورت عربی به شکل فارسی از قبیل رحمن به رحمان یا اسمعیل به اسماعیل
  13. تغییر نام کسانی که با تایید مراجع ذیصلاح به دین مبین اسلام مشرف می‌شوند
  14. تغییر نام کسانی که نام آن‌ها اسامی ایام هفته باشد
  15. تغییر نام کسانی که تغییر جنسیت داده و دادگاه صالحه حکم به تغییر نوع جنس در اسناد سجلی و شناسنامه آنان صادر کرده است.

تا اینجا اگر دلیل تغییر نام یکی از دلایل ذکر شده در ماده فوق باشد شخص به راحتی درخواست می‌دهد و معمولا و در اکثر مواقع با درخواست او در هیات اختلاف ثبت احوال موافقت می‌شود. اما گاهی اوقات شخص به دلایل دیگر از جمله این که نام او مطابق با سلیقه‌اش نیست، یا در شناسنامه یک نام دارد و در خانواده او را با نام دیگری صدا می‌زنند و این باعث آزار او می‌شود و همچنین دلایل دیگر شخص مایل به تغییر نام خود است و در چنین حالتی از طریق راه دوم باید اقدام کند که در ادامه به آن می‌پردازیم.

تغییر نام کوچک از طریق دادگاه:

شخص می‌تواند به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کند و درخواست خود را تنظیم و تسلیم نماید باید توجه داشت این حالت طرح دعوا است و شخص، خواهان و اداره ثبت احوال خوانده است. نمی‌توان گفت تغییر نام در دادگاه‌ها به راحتی امکان پذیر است زیرا شناسنامه یک سند رسمی است و اصلاح و تغییر آن استثنایی است (موارد ذکر شده در ماده ۲۰). از طرفی اصل احترام به شخصیت فرد و برخورداری او از حقوق مدنی ایجاب می‌کند به شخص فرصتی داده شود تا با درخواست از دادگاه و ارائه دلایل خوب بتواند نام خود را تغییر دهد. به عنوان مثال شخصی که ادعا دارد از بچگی او را به نامی غیر از نام شناسنامه‌اش صدا می‌زنند می‌تواند استشهادیه‌ای مبنی بر این موضوع به امضای شاهدین برساند و تقدیم دادگاه کند. قاضی یا قرار استماع شهود صادر می‌کند یا در برخی موارد احضار شاهدین را از شخص می‌خواهد تا در دادگاه شهادت دهند و بعد قرار استماع شهود را صادر کند.

در جلسه رسیدگی وکیل یا نماینده قانونی اداره ثبت احوال حضور دارد و غالبا با دادخواست مخالفت می‌کند. پس بهتر است خواهان هم با مشورت وکیل خبره، دفاعیه خود را اعلام دارد تا پیروز شود. در ضمن در صورت مخالفت دادگاه خواهان ظرف مدت ۲۰ روز می‌تواند نسبت به رای دادگاه در دادگاه تجدیدنظر اعتراض کند.

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

چه اشخاصی می‌توانند در خواست تغییر نام دهند؟

  1. اشخاص بالای ۱۸ سال
  2. افراد کمتر از ۱۸ سال دارای حکم رشد
  3. پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه ی خود جهت فرزندان کمتر ۱۸ سال
  4. سرپرست قانونی شامل قیم، امین یا وصی برای افراد صغیر و محجور با ارائه ی مدارک مستند

مدارک مورد نیاز برای تغییر اسم در ثبت احوال

  1. اصل شناسنامه + دو برگ تصویر آن
  2. تکمیل فرم درخواست تغییر نام

 در صورت موافقت ثبت احوال با تغییر نام شخص می‌تواند تقاضای صدور شناسنامه ی جدید کند.

تغییر نام خانوادگی در شناسنامه

پیش از هر چیز باید دانست مطابق ماده ۹۹۷ قانون مدنی هر کس باید دارای نام خانوادگی باشد. همانطور که می‌دانید نام خانوادگی از احوال شخصیه به شمار می‌رود و سبب تمییز اشخاص از یکدیگر است. پس اهمیت آن به اندازه ایست که ایجاب می‌کند تغییر آن دشوار و در موارد استثنایی باشد. بنابراین قانونگذار در ماده ی ۴۰ قانون ثبت احوال مقرر می‌دارد ” تغییر نام خانوادگی با تصویب سازمان ثبت احوال کشور خواهد بود.” و در تبصره این ماده مقرر می‌دارد” موارد تغییر نام خانوادگی مطابق آئین نامه اجرایی این قانون است.”

در سال ۱۳۸۰ آیین نامه یا دستورالعمل این قانون به تصویب شورای عالی رسید که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد اما پیش از آن لازم است با اصطلاح دارنده حق تقدم نام خانوادگی آشنا شویم.

دارنده حق تقدم نام خانوادگی

دارنده حق تقدم نام خانوادگی اولین کسی است که نام خانوادگی‌اش در قلمرو هر اداره ثبت احوال مستقل سند آن به نام او ثبت شده است و مشخصات دارنده حق تقدم در دفاتر نام خانوادگی ثبت می‌شود. این حق مادامی که صاحبش در قید حیات باشد با اجازه او به دیگری می‌تواند انتقال یابد و کسی که می‌خواهد نام خانوادگی‌اش را تغییر دهد باید اجازه نامه‌ای از او که در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می‌شود را داشته باشد و زمانی که صاحب آن فوت کرد این حق به ورثه او منتقل می‌شود و آن‌ها می‌توانند کسی که نام خانوادگیشان را بدون اجازه استفاده کرده است را مورد اعتراض قرار دهند و تغییر نام خانوادگی او را از دادگاه بخواهند.

در یک مورد قانون استفاده از نام خانوادگی دیگری را بدون رعایت حق تقدم استثنائا بلامانع دانسته و آن ماده ی ۴۲ قانون ثبت احوال است. در ماده ۴۲ قانون ثبت احوال آمده است که “زوجه می‌تواند با موافقت همسر خود تا زمانی که در قید زوجیت باشد از نام خانوادگی همسر خود بدون رعایت حق تقدم استفاده کند و در صورت طلاق ادامه ی استفاده از نام خانوادگی موکول به اجازه ی همسر خواهد بود .”

کدام نام خانوادگی را می‌توان تغییر داد؟

آیین نامه اجرایی که موارد تغییر نام خانوادگی را آورده به این موارد اشاره کرده:

  • کسانی که نام خانوادگی‌هایی با واژه‌های نامناسب دارند مانند بیچاره و .. یا نام خانوادگی آن‌ها بیش از دو کلمه بوده یا یک کلمه و حرف یا عدد و .. باشد
  • کسانی که در نام خانوادگی آن‌ها از واژگان خارجی، یا کلمات مغایر فرهنگ اسلامی مانند شیطان پرست و .. استفاده شده باشد
  • نام خانوادگی‌هایی که در آن‌ها از القاب استفاده شده مانند خان
  • نام خانوادگی‌هایی که از اسامی محل یا منسوب به محل ترکیب شده مانند دهقان میرک آباد،
  • شخصی در خانواده جرمی انجام داده و حمل آن نام خانوادگی باعث ننگ خانواده شده
  • تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت نام خانوادگی پدر، جد پدر، فرزند، برادر، خواهر و عمو
  • مادری که پدر طفل او فوت کرده و با شخص دیگری ازدواج کرده به منظور حفظ وحدت با رعایت مقررات می‌تواند نام خانوادگی طفل خود را تغییر دهد.

در نهایت باید توجه کرد که تغییر نام خانوادگی باید به تصویب سازمان ثبت احوال برسد. درخواست تغییر نام خانوادگی را می‌توان به ادارات ثبت احوال سراسر کشور (غیر از محل صدور شناسنامه) تسلیم کرد. اداره ثبت احوال درخواست را به اداره ذیربط (محل صدور) فرستاده و نتیجه درخواست به ارسال کننده اعلام خواهد شد. البته در نهایت درخواست تغییر نام باید به تصویب سازمان ثبت برسد.

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

شرایط درخواست تغییر نام خانوادگی در ثبت احوال

  1. افراد ۱۸ سال به بالا
  2. افراد کمتر از ۱۸ سال که دارای حکم رشد باشند
  3. پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه خود جهت فرزندان کمتر از ۱۸ سال در صورتی که نام خانوادگی پدر تغییر کرده باشد
  4. قیم یا وصی برای اطفال تحت سرپرستی خود با ارائه مدارک مستند که سمت او احراز شده باشد

مدارک مورد نیاز برای تغییر نام خانوادگی

  • اصل شناسنامه و دو برگ تصویر از کلیه صفحات
  • اجازه نامه تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی از پدر یا جد پدری برای فرزندان کبیر که بخواهند از نام خانوادگی هر یک از آن‌ها استفاده کنند
  • اجازه نامه تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی از دارنده حق تقدم نام خانوادگی مورد درخواست

مدارک مورد نیاز برای تغییر نام خانوادگی زنان پس از ازدواج

  • اصل و تصویر شناسنامه بانو
  • اجازه نامه شوهر
  • اصل و تصویر کلیه صفحات شناسنامه
  • سند ازدواج

 

جهت گفتگو و مشاوره با وکلای مجموعه مشاوره حقوقی قاف کافی است از طریق فریم زیر، شماره تماس خود را درج نمایید تا همکاران ما در سریعترین زمان ممکن با شما تماس بگیرند.

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

سوالات متداول قاف

آیا تغییر نام های مذهبی امکان‌پذیر است؟

با توجه به متن صریح قانون ثبت احوال امکان تغییر نام و القاب ائمه و نام‌های مذهبی امکان پذیر نیست ولی می‌توان نامی به این اسامی اضافه یا کم کرد. برای مثال نام زهرا که می‌توان به آن نازنین اضافه کرد که نام به نازنین زهرا تغییر می‌کند.

تغییر نام خانوادگی به چه صورت است؟

با توجه به ماده ۹۹۷ قانون مدنی تمامی افراد باید دارای نام خانوادگی باشند و نام خانوادگی باعث تمیز افراد از یک دیگر می‌شود. بنایرین با توجه به این موضوع انتظار می‌رود که تغییر نام خانوادگی آسان نباشد.

چه افرادی می‌توانند نام خود را تغییر دهند؟

با توجه به این که والدین برای کودک خود نام انتخاب می‌کنند و این اسم می‌تواند برای کودک نامناسب باشد یا اینکه بعدها با توجه به تغییر و دگرگونی فرهنگ دستخوش تغییر شود و معنا و مفهوم آن عوض شود یا اینکه توسط اطرافیان مورد تمسخر قرار گیرد همه این عوامل می‌توانند از دلایل تغییر نام افراد باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *