بررسی چگونگی طرح شکایت و مجازات جرم کلاهبرداری

مجازات کلاهبرداری

پیش‌تر در مطلبی کاملا به تعریف و مفهوم جرم کلاهبرداری پرداختیم. در این مقاله از قاف قصد داریم به نحوه شکایت از جرم کلاهبرداری و مجازات در نظر گرفته شده در قانون برای فرد کلاهبردار بپردازیم. با ما همراه باشید.

شکایت از کلاهبرداری

شکایت از جرم کلاهبرداری به دلیل مورد کلاهبرداری قرار گرفتن فرد مورد نظر صورت می‌پذیرد. به هنگام وقوع جرم کلاهبرداری باید، جرم را به دادسرای محل وقوع جرم کلاهبرداری گزارش داد.

مراحل ثبت شکایت کلاهبرداری

پس از آن لازم است، شاکی پس از تنسیق شکایت کلاهبرداری به دادسرای محلی که مال او مورد کلاهبرداری واقع گردیده، مراجعه کند. پس از به ثبت رسیدن شکایت کلاهبرداری از سوی شخص شاکی، پرونده مورد نظر باید به نظر معاون دادستان برسد. معاون دادستان پس از وارسی شکوائیه پرونده را به شاکی می‌دهد که اقدامات خود را به جهت ابطال تمبر به عمل آورد.

پس از ابطال تمبر از سوی شاکی، پرونده در راستای انجام تحقیق‌های اولیه و نیز اخذ اظهارات شاکی، تحقیقات از شهادت‌های شهود معرفی گردیده و به کلانتری محل وقوع جرم ارجاع خواهد شد.

کلانتری موظف است در راستای تحقیقات و دستورات بازپرس، اقدامات لازم را به عمل آورده و پرونده را به دادسرا ارجاع نماید.

پس از ارجاع پرونده مورد نظر به دادسرا و به ثبت رسانیدن آن، پرونده به یکی از شعبه‌های بازپرسی ارجاع می‌گردد.

در این مرحله بازپرس پرونده به شاکی یک احضاریه ارسال نمود که در راستای به عمل آوردن توضیحات در دادسرا حضور به عمل آورد، از شاکی سؤالاتی پرسیده می‌شود. سوالاتی از قبیل:

  • از چه کسی شکایت دارد؟
  • در رابطه با شکایت صورت گرفته، آیا دلایل و مستندات لازم را می‌تواند ارائه دهد؟

پس از ارائه مدارک لازم به بازپرس، او فرد متهم به جرم کلاهبرداری را به دادسرا فرا می‌خواند. پس از تفهیم اتهام از سوی متهم، به جهت آن که ضمانتی در راستای حضور دوباره متهم در دادسرا باشد، قرار وثیقه صادر می‌شود.

در جرم کلاهبرداری امکان آزادی شخص متهم، از طریق قرار وثیقه امکان‌پذیر خواهد بود.

کیفر خواست چیست؟

کیفر خواست که نام دیگر آن قرار مجرمیت است، به هنگامی صادر می‌شود که شاکی دلایل و مدارک لازم را در راستای متهم بودن فرد مدنظر ارائه می‌نماید. از سویی متهم دفاعیات لازم را از سوی خود ارائه نداده است. بازپرس پرونده جرم کلاهبرداری صورت گرفته را به متهم نسبت می‌نماید و در آخر متهم را به عنوان مجرم معرفی می‌کند.

از این جهت در صورتی که جرم کلاهبرداری از نظر بازپرس به طور حتم واقع گردیده است، پرونده را به همراه کیفر خواست به دادگاه کیفری دو ارسال خواهد کرد.

در نهایت دادگاه کیفری پس از وارسی ماهیتی پایان رسیدی را اعلام و نهایتاً اقدامات لازم جهت صدور رای را انجام می‌دهد.

مواردی که لازم است در شکوائیه مربوط به جرم کلاهبرداری قید شود؛

  • نام، نام خانوادگی، آدرس دقیق فرد شکایت کننده و نام پدر او
  • نام، نام خانوادگی، آدرس دقیق فرد مشتکی‌عنه و همچنین نام پدر او
  • عنوان شکایت صورت گرفته
  • ادله و مستندات موجود، اسامی شاهدان
  • میزان زیان مالی که به فرد شاکی وارد شده است
  • هنگام وقوع جرم کلاهبرداری
  • محلی که جرم کلاهبرداری در آنجا واقع شده است
  • و در نهایت امضاء شکوائیه از سوی شاکی

بدین نکته توجه داشته باشید؛

جمعی از افراد چنین فرض می‌نمایند که برای شکایت از جرم کلاهبرداری لازم است به دادسرای محل حضور متهم مراجعه نمایند. بهتر است بدانید چنین نبوده و برای این امر باید به دادسرای محل وقوع مال رجوع کرد.

در پایان بهتر است چنین بیان نماییم که در جرم کلاهبرداری، دادگاهی صالح به جهت رسیدگی است که مال شخص مورد نظر در آن محل برده شده است.

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

مجازات جرم کلاهبرداری

مجازات جزم کلاهبرداری، مجازات تعزیری درجه ۴ بوده که در کلاهبرداری ساده و کلاهبرداری مشدده متفاوت است.

مجازات تعزیری در جرم کلاهبرداری ساده حبس از یک سال تا هفت سال است، در صورتی که مجازات تعزیری در جرم کلاهبرداری مشدده حبس از دو سال تا ده سال در نظر گرفته شده است.

کلاهبرداری مشدده چیست؟

شیوه اعمال تخفیف در مجازات جرم کلاهبرداری چگونه است؟

تبصره یک ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین، ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری استتثنایی است بر ماده‌های ۳۷ الی ۳۹ قانون مجازات اسلامی. مقام قضایی در صورت تصمیم به تخفیف در مجازات جرم کلاهبرداری، فقط تا حداقل مجازات تعیین شده در ماده ۱ قانون می‌تواند تخفیف در نظر بگیرد.

توجه داشته باشید در ارتباط با انفصال ابد از خدمات دولتی قاضی دادگاه کیفری نمی‌تواند تخفیف در نظر بگیرد.

تخفیف در جزای نقدی جرم کلاهبرداری با توجه به بند (ت) ماده ۳۷ قانون مجازات اسلامی امکان‌پذیر است.

با توجه به نظریه تفسیری به شماره ۵۳۱۸ در تاریخ ۲۴/۷/۱۳۷۲ شورای محترم نگهبان:

  • هیچ یک از مراجع حق رد کردن، بطلان، حذف، زوال مصوبه‌های مجمع تشخیص مصلحت نظام را ندارد.

و با توجه به نظریه مشورتی شماره ۱۰۰۲/۹۲/۷ در تاریخ ۲/۶/۱۳۹۲ اداره حقوقی قوه قضاییه مؤظف است در هر مورد که حکم خاصی در مصوبه‌های مجلس وجود دارد براساس آن عمل کند.

  • در صورتی که آن مصوبه‌ها سکوت کرده باشند باید بر اساس قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ عمل کنند.

با توجه به نظریه مشورتی شماره ۹۵۲/۹۲/۷ در تاریخ ۲۶/۵/۱۳۹۲؛

قانون تشدید مجازات مرتکبین، ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری قانون خاصی است و دلیلی بر این موضوع وجود ندارد که قانون جدید قانون قدیم را از بین ببرد.

در نهایت تبصره ۱ ماده ۱ قانون مجازات اسلامی به قوت و اعتبار خود باقی خواهد ماند.

مفهوم تعلیق اجرای مجازات (Probation)

تعلیق اجرای مجازات اقدامی ارفاقی نسبت به بزهکاران کم خطر برای تشویق جهت خودداری ایشان از ارتکاب مجدد جرم است. تعلیق اجرای مجازات در قالب معلق ساختن اجرای تمام یا بخشی از مجازات با رعایت شرایط قانونی است.

شرایط تعلیق اجرای مجازات

  • امکان تعلیق اجرای مجازات فقط در جرائم موجب مجازات‌های درجه ۳ تا ۸ تعزیری وجود دارد.
  • تعلیق اجرای مجازات امری اختیاری در دست قاضی است.
  • امکان تعلیق اجرای تمام یا قسمتی از مجازات از طریق قاضی وجود دارد.
  • برای تعلیق اجرای مجازات جمع شرایط مربوط به تعویق صدور حکم الزامی است:
  • در نظر گرفتن وضعیت فردی خانوادگی، اجتماعی مرتکب و اوضاع و احوال منتهی به جرم.
  • احراز یکی از جهات تخفیف.
  • پیش بینی اصلاح مرتکب.
  • فقدان سابقه محکومیت کیفری مؤثر.
  • جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران آن.

مدت تعلیق اجرای مجازات

مدت تعلیق اجرای مجازات از ۱ سال تا ۵ سال است.

بیشتر بخوانید:

تعریف جرم کلاهبرداری

تعریف انواع سرقت

زمان صدور تعلیق اجرای مجازات جرم کلاهبرداری

زمان صدور تعلیق اجرای مجازات در جرم کلاهبرداری ممکن است ضمن صدور حکم محکومیت یا پس از صدور حکم محکومیت واقع شود.

دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری یا محکوم از طریق دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری پس از اجرای (یک سوم مجازات) از دادگاه صادر کننده حکم قطعی تقاضای تعلیق اجرای مجازات را می‌نماید.

  • نظریه مشورتی شماره ۹۱۳/۹۲/۷ در تاریخ ۲۰/۵/۱۳۹۲ اداره حقوقی قوه قضاییه؛

براساس ماده ۴۶ قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲ در جرائم ۳ تا ۸ امکان تعلیق مجازات با داشتن شرایط لازم پیش‌بینی شده است. با توجه به اطلاق حکم ماده در این مورد تعلیق حکم می‌تواند هم شامل حبس شود و هم شامل جزای نقدی. البته باید یک سوم آن پرداخت شده باشد.

اگر محکوم‌علیه به حبس و جزای نقدی محکوم شده باشد:

به منظور استفاده از تعلیق اجرای مجازات لازم است علاوه بر تحمل یک سوم حبس مقرر در حکم، یک سوم از جزای نقدی را نیز پرداخت نماید.

در صورتی که جرم کلاهبرداری توسط یک طفل یا نوجوان به وقوع بپیوندد، چه خواهد شد؟

در تمام جرائم تعزیری که توسط اطفال و نوجوانان ارتکاب یابد دادگاه می‌تواند اجرای مجازات را با رعایت مقررات قانونی به تعلیق درآورد.

  • نظریه مشورتی به شماره ۱۱۹۵/۹۲/۷ مورخ ۲۰/۶/۱۳۹۲ اداره حقوقی قوه قضاییه:

پس از قطعیت حکم اخیر، دادگاه قرار تعلیق را لغو و دستور اجرای حکم معلق را نیز صادر و مراتب را به دادگاه صادر کننده قرار اعلام می‌دارد.

برخی از افراد چنین تصوری دارند که در جرائم غیر قابل گذشت امکان تعلیق در اجرای مجازات وجود ندارد، در حالی که اصلا این چنین نیست.

در جرم کلاهبرداری نیز هنگامی که رای قطعی نشده باشد امکان تعلیق در اجرای مجازات وجود دارد.

و در صورت صدور حکم از ناحیه مقام قضایی باید در زمان مقرر اعتراض شود و توسط یک لایحه دفاع صورت گیرد. نهایتاً کلاهبردار می‌تواند درخواست تخفیف در مجازات را داشته باشد.

در نهایت با توجه به مطالب ذکر شده در قسمت فوق می‌توان چنین گفت که:

مقام قضایی چنین حقی را ندارد که حبس کلاهبردار را به کمتر از یک سال تبدیل نماید.

هیات عمومی دیوان عالی کشور طی یک رای به شماره: ۶۲۸

در تاریخ:۳۱/۶/۱۳۷۷

با توجه به آن که میزان مجازات اعمالی برای جرم کلاهبرداری ساده میان ۱ تا ۷ سال است. مقام قضایی جهت اعمال تخفیف در مجازات جرم کلاهبرداری باید تا حداقل زمان تعیین شده تخفیف دهد. مقام قضایی نمی‌تواند بیشتر از حد اعمال شده در جرم کلاهبرداری تخفیف در نظر گیرد.

گذشت شخص شاکی

در جرم کلاهبرداری زمانی که شاکی خصوصی پس از صدور حکم گذشت نماید. مجرم می‌تواند پس از گذشت شاکی خصوصی درخواست تجدید نظر در حکم دادگاه را نماید. پس از آن دادگاه با بررسی شرایط موجود در مجازات کلاهبردار تخفیف اعمال خواهد کرد.

اگر محکوم در دوران تعلیق بدون عذر موجه از دستورات دادگاه تبعیت نکند چه خواهد شد؟

دادگاه صادر کننده حکم قطعی می‌تواند:

  • در مرتبه اول یا ۱ تا ۲ سال به مدت تعلیق اضافه کند یا قرار تعلیق را لغو کند
  • در مرتبه دوم قرار تعلیق را لغو و مجازات اجرا شود.

اگر در جرم کلاهبرداری مجرم در دوران تعلیق مرتکب یکی از جرائم عمدی موجب حد، قصاص، دیات یا تعزیر تا درجه ۷ شود چه خواهد شد؟

پس از قطعیت حکم اخیر، دادگاه قرار تعلیق را لغو و دستور اجرای حکم معلق را به همراه حکم اخیر صادر می‌کند و مراتب را به دادگاهی که صادر کننده قرار تعلیق است، اعلام می‌کند.

اگر محکوم در دوران تعلیق مرتکب جرائم عمدی موجب حد، قصاص، دیات یا تعزیری تا درجه ۷ نشود چه خواهد شد؟

در چنین حالتی محکومیت تعلیقی بی اثر می‌شود.

آیا تبدیل حبس جرم کلاهبرداری به جزای نقدی امکان پذیر است؟

خیر، مجازات جرم کلاهبرداری نمی‌تواند به جزای نقدی تبدیل گردد.

و در نهایت:

تعزیر مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست و به موجب قانون در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال می‌گردد.

نوع، مقدار، کیفیت اجرا و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین می‌شود. (رعایت اصل قانونی بودن جرم و مجازات‌ها و مجازات‌های تعزیری)

آیا کیفر در مجازات‌های تعزیری با رعایت اصل فردی اعمال می‌شود؟

بله، دادگاه در صدور حکم تعزیری با رعایت مقررات قانونی موارد زیر را مورد توجه قرار می‌دهد:

  • هدف مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم
  • طریقه ارتکاب جرم، گستره نقض وظیفه و نتایج زیان بار آن
  • اقدام‌های مرتکب پس از ارتکاب
  • سابقه و وضعیت فردی خانوادگی و اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی

با استفاده از سرویس مشاوره حقوقی تلفنی قاف از هر کجای ایران که هستید با وکلای پایه یک دادگستری مشاوره حقوقی داشته باشید. برای این امر کافیست شماره خود را در کادر زیر وارد کنید تا کارشناسان قاف در سریع‌ترین زمان ممکن با شما تماس بگیرند:

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

سوالات متداول قاف

برای شکایت از وقوع جرم کلاهبرداری باید به کجا مراجعه کرد؟

فردی که از او کلاهبرداری شده باید به دادسرای محل وقوع جرم کلاهبرداری مراجعه کرده و شکایت خود را از فرد کلاهبرداری مطرح کند.

جرم کلاهبرداری چه مدت حبس دارد؟

جرم کلاهبرداری دارای مچازات تعزیری درجه چهار است که بسته به نوع کلاهبرداری (ساده یا مشدده) از یک سال تا ده سال مجازات حبس به دنبال دارد.

اگر فرد شاکی از شکایت کلاهبرداری خود صرف نظر کند، آیا فرد متهم بخشیده می‌شود؟

در صورت بخشش شخص شاکی، فرد مجرم می‌تواند درخواست تجدید نظر در حکم دادگاه را ارائه کند و دادگاه با توجه به پرونده در مجازات فرد مجرم تخفیف خواهد داد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *