بررسی انواع قرارداد کارگری از منظر قانون کار

انواع قرارداد کار

دسته‌بندی قراردادهای کارگری به چند صورت امکان‌پذیر است. اولین شکل دسته‌‌بندی قرارداد کارگری به نوع استخدام دولتی و یا استخدام در شرکت خصوصی تعلق دارد. در این مقاله از قاف با انواع قرارداد کارگری که هر کدام تعاریف مشخصی دارند، آشنا می‌شوید.

قراداد کارگری در دولت

در حالت استخدام دولتی، استخدام به سه گروه رسمی، استخدام پیمانی و استخدام خدماتی تقسیم‌بندی می‌شود. کارگران دولتی که به صورت رسمی به استخدام درآمده‌اند، در صندوق بازنشستگی کشور سهیم می‌شوند. کارگران پیمانی‌ مشمول صندوق تامین اجتماعی بوده و سایر کارگران مشمول خدمات و پشتیبانی هستند.

قرارداد کارگری در شرکت خصوصی

قرارداد استخدام کارگران در شرکت‌های خصوصی به چندین گروه طبقه‌بندی می‌شود:

  • قرارداد دائمی

  • قرارداد موقتی

  • قرارداد معین

  • قرارداد آزمایشی

  • قرارداد آموزشی

  • قرارداد ساعتی و روزمزد

قرارداد ساعتی و روزمزد از جمله قراردادهای موضوع ماده ۷ قانون کار است که تنها نحوه دریافت حقوق برخی از کارگران را نشان می‌دهد و کارگران دائم و موقت صرف‌نظر از اینکه مزدشان بر مبنای ساعت، روز، هفته یا ماه تعیین شده باشد، به لحاظ برخورداری از مزایای مقرر در قانون کار تفاوتی با یکدیگر ندارند و ضوابط و مزایای آن در آیین‌نامه مربوط به تبصره ۲ ماده ۳۵ قانون کار آمده است. نکته آخر اینکه در قرارداد کار، رعایت حداقل‌های پیش‌بینی شده در قانون کار و مقررات تبعی الزامی است.

بنابرین کارگر و کارفرما حتی با توافق نمی‌توانند برای امتیازات و مزایای کمتر از قانون موافقت داشته و در قرارداد لحاظ کنند‌. هرگونه توافق برخلاف مقررات آمره قانون کار فاقد اعتبار بوده و در مراجع حل اختلاف اداره کار نیز مورد پذیرش قرار نمی‌گیرد.

انواع قرارداد کار

دو دسته کلی قراردادهای استخدام در ادارات دولتی و در شرکت‌های خصوصی وجود دارند.

  • قراردادهای دولتی

    مطابق قانون استخدام کشوری در دستگاه‌ها و ادارات دولتی، ۳ نوع استخدام رسمی، پیمانی و خدماتی یا قرارداد کاری در ایران مرسوم است. کارمندان رسمی دولت مشمول قانون استخدام کشوری و قانون مدیریت خدمات کشوری و مشمول صندوق بازنشستگی کشوری هستند. نیروهای کار پیمانی برای امور تصدی‌گری در ادارات استخدام خواهند شد و مشمول آیین‌نامه استخدام پیمانی و صندوق تامین اجتماعی می‌شوند. گروه دیگری از کارکنان ادارات دولتی، عهده‌دار کارهای خدماتی و پشتیبانی هستند.

  • قراردادهای شرکت‌های خصوصی

    استخدام در بخش خصوصی تحت پوشش نظام استخدامی قانون کار و مشمول صندوق تامین اجتماعی نیز است. باتوجه به مواد قانونی، قرارداد کار در شرکت‌های خصوصی شامل ۲ دسته قرارداد می‌شود. قرارداد‌های کار از نظر مدت قرارداد و قراردادهای کار از نظر ساعت کار.

    • انواع قرارداد کار از نظر مدت
      • قرارداد کار با مدت موقت
      • قرارداد کار با مدت غیرموقت
      • قراداد کار برای انجام کار معین

قرارداد کار با مدت موقت

در قرارداد کار با مدت موقت، خاتمه مدت قرارداد ذکر می‌شود و با فرا رسیدن موعد آن، قرارداد خاتمه می‌یابد. در صورتی که قرارداد موقت به موقع تمدید نشود و تعیین تکلیف نشود و کارگر همچنان به کار خویش ادامه دهد کارگر می‌تواند ادعا کند که قرارداد به‌طور شفاهی تمدید شده است. به‌خاطر داشته باشید که در این قراردادها تمدید یا تجدید قرارداد سبب دائمی شدن قرارداد نمی‌شود.

قرارداد کار با مدت غیرموقت

در این نوع قرارداد تاریخ شروع قرارداد ذکر می‌شود ولی زمانی برای پایان قرارداد ذکر نمی‌شود. یعنی به لحاظ اینکه ماهیت چنین کارهایی دائمی است، قراردادها نیز غیرموقت تنظیم می‌شوند یا در متن قرارداد به نامحدود بودن آن اشاره می‌شود. مطابق با تبصره‌ ۲ ماده‌ ۷ قانون کار در کارهایی که طبیعت آن‌ها جنبه‌ مستمر دارد، در صورتی‌که مدتی در قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائمی تلقی می‌شود. بنابراین فردی که در یک کارخانه‌ تولیدی مشغول به کار می‌شود اگر انجام کار مقید به مدت خاصی نباشد و مقرر گردد روزانه مبلغ مشخصی مزد دریافت کند، چنین کارگری در نظر قانون کار، کارگر دائم شناخته می‌شود. پایان قرارداد در این نوع استخدام منوط به احراز شرایط یا انجام ترتیباتی است و فسخ یک‌طرفه آن قانونا امکان‌پذیر نیست.

قرارداد کار برای انجام کار معین

در این نوع قرارداد برای انجام کار معینی تعهد می‌شود و با ایفای تعهد و پرداخت حق‌الزحمه توافق شده قرارداد خاتمه پیدا می‌کند. در این نوع قرارداد نیز تا انجام موضوع تعهد و کار امکان فسخ یک‌ طرفه آن قانونا مقدور نیست.

بیشتر بخوانید:

قرارداد کار تمام‌وقت

قراردادی است که طی آن کارگر متعهد می‌شود به میزان ساعات کار مقرر در قانون به کار مشغول باشد. یعنی نهایتا کارگر در روز ۸ ساعت و در هفته ۴۴ ساعت کار می‌کند. منظور از ساعات کار مدت زمانی است که کارگر نیروی کاری خود و یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار می­‌دهد. در صورت تمام‌وقت بودن کار، کارگر از مزد و مزایای کامل قانونی برخوردار می‌شود.

قرارداد پاره‌وقت

مطابق با ماده ۳۹ قانون کار در صورتی‌که ساعت کار از ساعت عادی کار ۷ ساعت و بیست دقیقه در شبانه روز یا ۴۴ ساعت کار در هفته کمتر باشد قرارداد پاره‌وقت گفته می‌شود. کارکنان پاره‌وقت یا نیمه‌وقت نیز از هر نظر مشمول قانون کار هستند.

قرارداد مشاوره‌ای

شرکت‌ها و استارتاپ‌ها به منظور بهره گرفتن از مهارت و تخصص افراد به صورت ساعتی، اقدام به انعقاد قرارداد مشاوره می‌کنند. از نظر حقوقی قرارداد مشاوره‌ای ممکن است در دو قالب منعقد می‌شود که شامل موارد ذیل است:

  1. قرارداد ساعتی

    در قرارداد ساعتی، حقوق کارمند بر اساس میزان ساعت کار در شرکت تعیین و پرداخت می‌شود. قانون کار، مزد ساعتی را تعریف کرده است که شامل مشاورینی می‌شود که بر اساس ساعت کار و مشاوره ‌شان حقوق دریافت می‌کنند. این مشاوران مشمول حمایت‌های قانونی کارگران مانند حق بیمه و پاداش می‌شوند.

  2. قرارداد پیمانکاری

    در صورتی‌که حقوق مشاور براساس ساعت مشاوره نباشد و متعهد باشد کاری را منطبق با شرایط درج‌شده در قرارداد در یک یا چندین مرحله انجام دهد و در ازای آن حقوق دریافت کند، شامل قرارداد پیمانکاری می‌شود.

قرارداد آزمایشی

برای اینکه کارگر و کارفرما در قراردادهای غیرموقت، نسبت به عملکرد هم از لحاظ کاری و اخلاقی آشنایی پیدا کنند می‌توانند با توافق یکدیگر دوره‌ آزمایشی تعیین کنند که طبق قانون مدت این دوره‌ نباید از ۳ ماه بیشتر باشد به این صورت که حداکثر این مدت برای کارگران ساده و نیمه‌ماهر یک ماه و برای کارگران ماهر و دارای تخصص بالا سه ماه است.

قرارداد کار آموزی

کارآموزی یک نظام آموزشی است که در آن نسل جدیدی از نوآموزان و افرادی که جویای کسب مهارت هستند، در قالب فعالیت‌های همسو با شغل به کسب مهارت مشغول می‌شوند و در کنار آموزش‌های مهارتی، آموزش‌های آکادمیک را نیز کسب می‌کنند. در قرارداد کارآموزی که منعقد می‌شود در آن کارآموز توسط کارفرما راهبری و همراهی می‌شود تا مهارت بیاموزد و در مقابل کارآموز فعالیت‌های مدنظر کارفرما را طبق خواسته او انجام می‌دهد.

قراردادهای کارمزدی

کارمزد عبارت است از مزدی که در مقابل انجام مقدار کاری مشخص در زمان مشخص پرداخت می‌شود. در قرارداد کارمزد ساعتی باید میزان و مقدار کار متناسب با زمان مشخص باشد. کارمزد برحسب آنکه حاصل کار موردنظر مربوط به یک نفر یا یک گروه مشخصی از کارگران یا مجموعه کارگران باشد به ترتیب به صورت کارمزد انفرادی، کارمزد گروهی و کارمزد جمعی تعیین می‌شود. در نظام کارمزد گروهی و جمعی باید علاوه‌بر شغل هر یک از کارگران، سهم هر یک در میزان فعالیت و کارمزد متعلقه از قبل مشخص شود و موضوع مورد قبول کارگران باشد.

قراردادهای مزدساعتی

مزدساعتی مزدی است که بابت ساعاتی که وقتی کارگر در اختیار کارفرماست محاسبه و پرداخت می‌شود. در قراردادهای مزدساعتی، نوع کار و نیز ساعات کار در روز یا هفته یا ماه مشخص می‌شود.

قرارداد کار بازاریابی

بازاریاب به‌دنبال روش‌هایی است که برای محصول تولیدشده یا خدمات ارائه شده توسط شرکت، بازار مناسب پیدا کند و با روش‌های مناسب پل ارتباطی بین نیازمشتری، بازار هدف و محصول خدمات شرکت ایجاد کند. در قرارداد کار بازاریابی ، بازاریاب بر اساس سازوکار و چارچوب تعریف و تعیین‌شده از سوی شرکت، به معرفی کالا و خدمات و جذب مشتریان بالقوه با هدف ارتقاء فروش و سوددهی شرکت می‌پردازد.

قرارداد خدمت مدیر عامل

در این قرارداد در صورتی که شرکتی بخواهد از خدمات تخصصی شخصی در قالب مدیر عامل یک مجموعه استفاده نماید بر اساس ضوابط و مقررات و به موجب قرارداد خدمت مدیرعامل در یک مجموعه، آن شخص به عنوان مدیر عامل به خدمت پذیرفته می‌شود.

با استفاده از سرویس مشاوره حقوقی تلفنی می‌توانید در زمینه کارگر و کارفرما با وکلای پایه یک دادگستری مشاوره کنید. جهت مشاوره کافیست شماره خود را در کادر زیر وارد کرده و منتظر تماس کارشناسان قاف باشید:

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

  • Hidden
  • Hidden

سوالات متداول قاف

چند مدل قرارداد کار داریم؟

قرارداد کارگری را می‌توان به چندین صورت دسته‌بندی کرد. اولین دسته‌بندی در رابطه با قرارداد کار به نوع استخدام بر می‌گردد که استخدام در شرکت دولتی باشد یا شرکت خصوصی. علاوه بر این قرارداد کارگری انواع دیگری مانند پاره وقت، کارآموزی و ... دارد که در مقاله کاملا تشریح شده است.

آیا می‌توان قراردادی منعقد کرد که مزایایش کمتر از مزایای پیش‌بینی شده در قانون کار باشد؟

خیر، طرفین قرارداد کار حتی در صورتی که با هم بر سر امتیاز و مزایای کمتر از قانون توافق کنند، قرارداد اعتبار نخواهد داشت.

آیا قراردادی که برای انجام کار معینی تنظیم شده را می‌توان یک طرفه فسخ کرد؟

خیر، تا زمانی موضوع تعهد و انجام کار قرارداد انجام نشده هیچ یک از طرفین (کارگر و کارفرما) حق فسخ قرارداد را ندارند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *