حق ملاقات با فرزند؛ بعد و قبل از طلاق

حق ملاقات با فرزند
ملاقات با فرزند حق والدین کودک است و نمی‌توان پدر و مادر را از این حق محروم کرد

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که بسیاری از والدین بعد از به وقوع پیوستن طلاق با آن مواجه می‌شوند، حضانت کودک است. در مورد حضانت فرزند مطالبی در سایت داریم که کاملا این موضوع را مورد بررسی قرار دادیم. اما در کنار حضانت فرزند، موضوع ملاقات با فرزند هم مطرح می‌شود بدین صورت که هر یک از پدر یا مادر که حضانت فرزند بر عهده او نیست حق دارد با فرزند خود ملاقات داشته باشد. در این مقاله از قاف به بررسی قوانین موجود در رابطه با ملاقات والدین با فرزندانشان بعد و قبل از طلاق می‌پردازیم.

قانون جمهوری اسلامی ایران و قانون مدنی، تعریفی از حضانت ارائه نداده است. به عبارتی می‌توان چنین گفت که تعریف حضانت را بنا بر رویه قضایی حاصل از عرف و همچنین نظریه حقوق‌دانان در نظر گرفته‌اند.

در بعضی از منابع حقوقی، حضانت این گونه تعریف شده است:

حضانت در یک دیدگاهی کلی عبارت است از نگهداری از طفل که در برگیرنده ابزار مورد نیاز برای بقا، رشد، سلامت جسمی و همچنین روحی کودک است.

برخی از این موارد عبارتند از:

  • غذا خوردن
  • تهیه نمودن و پوشاندن لباس تمیز
  • مرتب و تمیز نگاه داشتن کودک
  • شست و شوی لباس کودک

و آنچه کودک با توجه به شرایط سنی خود بدان نیازمند است.

از این جهت، در صورتی که کودک بیمار گردد، لازم است کودک به نزد پزشک متخصص برده شود و از او پرستاری شود.

برخی از حقوق‌دانان حضانت کودک را به معنی اقتداری دانسته‌اند که از سوی قانون، به جهت نگاه‌داری و تربیت کودک به والدین او بخشیده شده است.

طلاق و از بین رفتن رابطه زوجیت

توجه داشته باشید که طلاق تنها رابطه زوجیت را از بین خواهد برد. ولیکن طلاق والدین رابطه پدر و فرزندی و یا مادر و فرزندی را مُختل نمی‌سازد. رابطه میان آن دو، رابطه‌ای همیشگی و دائمی است. به همین دلیل است که بنا بر قانون نمی‌توان فرزند را بدون کسب اجازه از سوی طرف مقابل، از کشور خارج نمود و یا حتی از یک شهر به شهری دیگر جا به جا کرد.

نکته:

  • به هنگامی که مصلحت کودک چنین ایجاب نماید، خروج او از کشور مورد نیاز است و دادگاه رسیدگی کننده اجازه خواهد داد.
  • به هنگامی که سفر مورد نظر زیارتی باشد، هر چند پدر طفل رضایت خود را اعلام ننماید، دادگاه رسیدگی کننده اجازه خواهد داد.

بنا بر ماده ۱۱۷۴ قانون مدنی، هر کدام از والدین که حضانت کودک با او نیست، حق ملاقات کودک خود را خواهد داشت. از این جهت می‌توان چنین بیان نمود که والدین طفل می‌توانند در ارتباط با زمان و مکان ملاقات با یک‌دیگر به توافق رسند.

حق ملاقات پدر با فرزند

 

حق ملاقات فرزند پس از طلاق

هر یک از طرفین حق ملاقات فرزند پس از طلاق را دارند و در فواصل مشخصی می‌توانند با فرزند خود ملاقات داشته باشند. حتی فساد در مادر یا پدر طفل هم منجر نمی‌گردد از حق ملاقات او با فرزندش جلوگیری شود.
هنگامی که میان مادر و پدر فرزند در ارتباط با شیوه و مدّت زمان ملاقات، توافقات لازم صورت گرفته باشد، بنابر همان توافق عمل می‌گردد. اما در صورت عدم توافق بین والدین، دادگاه ضمن حکم خود، مدّت ملاقات و شیوه آن را برای شخصی که حق حضانت ندارد، بیان می‌دارد.

در اغلب موارد دادگاه‌ها دو روز یا یک روز از پایان هفته را بدین امر اختصاص داده و بیان می‌دارند ملاقات بیشتر از این با کسی کا حضانت را بر عهده ندارد، منجر به اختلال در حضانت خواهد شد. اما سلب نمودن کلّی حق ملاقات از مادر یا پدری که حضانت بر عهده او نیست برخلاف صراحت قانون مدنی بوده و دادگاه اختیار به جهت حکم به آن را ندارد.

حال آنکه ملاقات با مادر یا پدری که حضانت بر عهده وی نیست و برای کودک و مصالح او مضر باشد، دادگاه می‌تواند مؤعد ملاقات را طولانی‌تر نماید. برای مثال به جای هر پنج روز یک بار به هر ۱۵ روز یک بار یا هر ماه یک بار، موکول کند.

لازم بذکر است بعد از طلاق تنها با حکم از طرف دادگاه، امکان ممانعت از حق ملاقات فرزند از جانب پدر یا مادری که حضانت بر عهده وی نیست، وجود دارد.

حق ملاقات با فرزند قبل از طلاق

ماده ۱۱۷۴ قانون مدنی در ارتباط با حق ملاقات فرزند قبل از طلاق، چنین مقرر نموده است که؛

در صورتی که به علّت طلاق یا به هر جهت دیگر، ابوین طفل در یک منزل سکونت نداشته باشند هر یک از ابوین که طفل تحت حضانت او نیست، حق ملاقات با فرزند خود را دارد.

از این جهت، حق ملاقات فرزند قبل از طلاق برای پدر و مادر به هر جهت محفوظ است و نمی‌توان شخصی را از این حق محروم نمود. تنها به هنگام وجود شرایط خاص و ویژه. می‌توان مدّت زمان ملاقات با فرزند را افزایش یا کاهش داد.

شیوه ملاقات با فرزند قبل از طلاق

ماده ۱۱۷۴ قانون در ارتباط با زمان و مکان ملاقات با فرزند چنین بیان داشته است؛

تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوط به آن در صورت اختلاف میان والدین با دادگاه است. از این جهت، هنگامی که والدین در خصوص نحوه ملاقات با فرزند قبل از طلاق، مثلاً زمان و مکان آن به اختلاف برسند، باید به دادگاه مراجعه نمایند.

در این هنگام دادگاه مکان و زمان ملاقات با فرزند را معین خواهد کرد. دادگاه صالح به منظور رسیدگی به دعوای ملاقات با فرزند قبل از طلاق، دادگاه خانواده است. بنابراین می‌توان به منظور ملاقات با فرزند، دادخواست ملاقات با فرزند قبل از طلاق را به دادگاه تسلیم نمود که دادگاه صالح شیوه ملاقات فرزند قبل از طلاق را معین دارد.

علاوه بر آن، هنگامی که در ارتباط با مدّت زمان ملاقات با فرزند میان زوجین توافقاتی صورت گرفت، آن نیز عملی خواهد شد. در غیر از این موارد، حق ملاقات با فرزند قبل از طلاق و مدّت زمان آن از سوی دادگاه صالح معین می‌شود.

حق ملاقات با فرزند بالغ

در ارتباط با حق ملاقات فرزند بالغ کمتر از ۱۸ سال تمام، با توجه به ماده ۴۵ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، در صورتی که مصلحت و غبطه نوجوان ایجاب نماید صدور حکم جهت ملاقات او با هر یک از پدر و مادر و تهیه الزامات آن از سوی شخص دیگر بلااشکال است، که احراز آن از سوی دادگاه صورت می‌پذیرد.

حق ملاقات با فرزند پسر و دختر

پس از صدور حکم طلاق از ناحیه دادگاه به هنگام داشتن فرزند مشترک تکلیف نگهداری از فرزند باید معین شود. بنا بر قوانین موضوعه ایران، نگهداری از فرزند دختر تا هفت سالگی با مادر اوست و پس از هفت سالگی، نگهداری از دختر از هفت تا نه سالگی با پدر اوست. نگهداری از فرزند پسر تا هفت سالگی با مادر است و پس از آن، از هفت سالگی تا ۱۵ سالگی بر عهده پدر اوست.

طی این مدت زمان و در هنگامی که حضانت فرزند بر عهده طرف مقابل است، شخصی که حضانت بر عهده وی نیست، حق ملاقات فرزند پسر و یا حق ملاقات با فرزند دختر را خواهد داشت.

جلوگیری از ملاقات با کودک

جلوگیری از حق با ملاقات فرزند

ضمن قانون مواردی پیش بینی شده است تا بنا بر آن حق ملاقات با فرزند برای مادر و پدر حفظ گردد. برای مثال؛

  • مادر و پدری که نگهداری از فرزند را بر عهده دارند، این اختیار را نخواهند داشت که او را از محل حضانت خارج نمایند، مگر هنگامی که این عمل با کسب اجازه از سوی دادگاه واقع شود. به عنوان مثال؛

در صورتی که والدین طفل در شهر اردبیل زندگی می‌کنند، فردی که حضانت فرزند بر عهده او است، نمی‌تواند کودک را از اردبیل ببرد؛ زیرا بهره گیری از حق ملاقات فرزند برای شخص مقابل سخت می‌گردد.

  • بنا بر ماده ۴۲ قانون حمایت خانواده، مجنون و صغیر را نمی‌توان بدون اخذ رضایت از قیم، مادر و یا کسی که نگهداری و حضانت آن‌ها بدو واگذار گشته است، از جایگاه اقامت مقرر بین دو طرف و یا محل اقامت پیش از وقوع طلاق به محل دیگر یا خارج از کشور ایران فرستاد. مگر هنگامی که به مصلحت فرزند باشد و با در نظر انگاشتن حق ملاقات افراد صاحب حق، بدین عمل اجازه دهد. بنابراین دادگاه می‌تواند با عنایت به مصلحت فرزند به این امر اجازه دهد که با توجه به تقاضای صاحب حق، برای ضمانت بازگرداندن مجنون و صغیر، تأمین مناسبی دریافت می‌کند تا حق او رعایت گردد.

جلوگیری از ملاقات با طفل آسیب معنوی و روحی بسیاری را برای فرزند، مادر و پدر او به همراه می‌آورد. بنا به همین موضوع که ضمن قانون حمایت خانواده تمهیداتی به جهت پیشگیری ملاقات با فرزند بیان گشته است.

ضمانت اجرای جلوگیری از ملاقات با فرزند ضمن قانون در برگیرنده موارد زیر است؛

در مرحله اول؛ هر زمان دادگاه تشخیص دهد، توقعات در ارتباط با ملاقات، نگهداری و حضانت و دیگر امور منوط به فرزند بر خلاف مصالح اوست، یا هنگامی که مسئول حضانت از انجام تکلیف مقرر امتناع ورزد، یا مانع از ملاقات با فرزند تحت نگهداری با افراد صاحب حق شود، می‌تواند در این ارتباط، کاری را بنا بر واگذاری حضانت به فردی دیگر و یا معین نمودن ناظر از طریق پیش بینی حدود نظارت او با رعایت مصالح فرزند مقتضی انتخاب نماید.

هنگامی که دادگاه تشخیص دهد، مسئول نگهداری از انجام تکلیف مقرر امتناع ورزد و یا آن که سلب ملاقات با فرزند از سوی او صورت پذیرد، دادگاه می‌تواند اقداماتی را در این ارتباط به انجام رساند.

برای مثال، نگهداری از فرزند را به شخص دیگر واگذار کند، یا آنکه با رعایت مصالح فرزند اقدامات لازم را به جهت مشخص نمودن ناظر با حدود نظارت معین نماید.

در مرحله دوم؛ هر شخص از به اجرا رساندن حکم دادگاه در ارتباط با نگهداری از طفل امتناع ورزد و یا مانع از اجرای آن گردد و یا از باز پس دادن فرزند خودداری نماید، حسب درخواست صاحب نفع و به تقاضای دادگاه صادر کننده رای نخستین تا هنگام زمان اجرای حکم بازداشت خواهد شد. از این جهت، باز پس ندادن و سلب از ملاقات با فرزند، بنا بر درخواست صاحب نفع (فردی که نگهداری با او است) می‌تواند منجر به حکم بازداشت شود.

سلب ملاقات با فرزند

با توجه به ماده ۱۱۷۴ قانون مدنی، حق ملاقات با فرزند برای مادر و همچنین برای پدر شناخته شده است. از این جهت حق ملاقات را نمی‌توان از مادر و یا پدر او سلب کرد. ولیکن می‌توان حق ملاقات را در یک مکان مناسب و با حضور افراد قابل اعتماد رقم زد.

از هر کجای کشور که هستید می‌توانید با وکلای پایه یک دادگستری مرکز مشاوره حقوقی قاف، مشاوره حقوقی داشته باشید؛ برای ثبت درخواست مشاوره حقوقی تلفنی کافیست شماره خود را در کادر زیر وارد کنید:

جهت گفتگو با وکلای تخصصی قاف، شماره تلفن همراه خود را وارد نمایید.

آیا والدین باید در مورد حق ملاقات با فرزند با هم توافق کنند؟

مطابق با قانون، حق ملاقات با فرزند برای والدین محفوظ است و اگر با هم به توافق برسند می‌توانند بر اساس توافق خود پیش بروند، در غیر این صورت دادگاه شرایط ملاقات با فرزند را مشخص می‌کند

آیا حق ملاقات با فرزند را می‌توان از والدین او سلب کرد؟

مطابق با قانون والدین کودک حق ملاقات با فرزند خود را دارند. حتی فساد اخلاقی پدر یا مادر هم او را از این حق محروم نخواهد کرد، هر چند تغییراتی در فاصله زمانی و شرایط ملاقات با فرزند ایجاد می‌کند

پدر یا مادری که حضانت فرزند را بر عهده دارد، در چه شرایطی می‌تواند کودک را از شهر محل سکونت خارج کند؟

به‌طور کلی پدر یا مادری که وظیفه نگه‌داری از کودک را بر عهده دارد اجازه خارج کردن فرزند از شهر محل سکونت را ندارد، مگر آنکه برای این امر از دادگاه اجازه داشته باشد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *