سرقت و کلاهبرداری

برای مطرح کردن سوال خود کلیک کنید

سرقت و کلاهبرداری

سرقت یکی از موضوعات مهمی است که جوامع امروزی را تحت تاثبر قرار داده است. سرقت انواع مختلفی را شامل می‌شود که از رایج‌ترین جرایم علیه اموال و مالکیت افراد محسوب می‌شود و مطابق با قانون مجازات اسلامی سرقت به معنای ربودن مال متعلق به غیر است. در این مطلب از مشاوره حقوقی قاف، تعریف سرقت، ارکان و انواع آن را مطالعه می‌کنید:

تعریف سرقت

سرقت و انواع آن از جمله موضوعات مهمی است که جوامع امروز را با خود درگیر کرده است. سرقت یکی از مهم‌ترین جرایم علیه اموال و مالکیت اشخاص است که با توجه به تعریف و موضوعات مختلف در قانون، یکی از مباحث مفصل محسوب می‌شود و بعد از تعریف و اصلاح در تعریف آن مطابق با قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ ماده ۲۶۷، سرقت عبارت است از ربودن مال متعلق به غیر.

تعریف جدید صحیح‌تر است و به تمامی جنبه‌های سرقت اشاره کرده است.

ارکان جرم سرقت

  • عنصر مادی:

    در سرقت به عملی که توسط شخص از قبیل جابجایی، برداشتن یا پنهان کردن مال دیگری به قصد دزدیدن مال (سوء نیت عام) و جهت استفاده از آن توسط خویش یا دیگری (سوء نیت خاص) بدون هماهنگی و اطلاع صاحب مال به صورت علنی یا مخفیانه را گویند.

  • عنصر معنوی:

    شخصی که جرم سرقت را با برنامه قبلی مرتکب می‌شود علاوه بر تصمیم راسخ بر دزدیدن مالی (سوء نیت عام) که متعلق به دیگری است، باید قصد تصاحب و مالکیت آن مال (سوء نیت خاص) را نیز داشته باشد.

  • عنصر قانونی:

    عنصر قانون بدین معناست که مجازات زمانی برای عملی تعیین می‌شود که قانون گذار در صورت عدم رعایت موارد اعلامی از سوی او، توسط تمامی اشخاص در قانون برای آن مجازات تعیین کرده باشد.

ویژگی های یک سرقت و هر نوع مال دزدیده شده شامل این موارد است:

  1. مال به سرقت رفته ضمن اینکه باید شی باشد؛ قابلیت جابجایی، انتقال و نفع مادی داشته باشد.
  2. مال سرقتی توسط سارق و دزد باید متعلق به شخص یا اشخاص دیگری باشد.
  3. این مال سرقت شده باید بطور کامل از مالکیت و دست صاحب آن خارج و در تصرف سارق درآید.

انواع سرقت:

جرم سرقت با توجه به نوع، میزان مجازات تعیین شده در قانون و ماهیت عمل سرقت، به سرقت حدی و سرقت تعزیری تقسیم بندی شده است. این دو نوع سرقت نه تنها از پایه و اساس بلکه در میزان مجازات نیز با هم تفاوت دارد.

سرقت حدی:

با توجه به اینکه مجازات در نظر گرفته شده برای این نوع سرقت بسیار سنگین و قاطع می باشد لذا تحقق ان نیز دارای شرایطی خاص و سخت تر است؛ که میزان آن در شرع مشخص شده شامل موارد زیر است:

  1.  سارق باید بالغ باشد.
  2.  سارق به سرقت وادار نشده و با علم به اینکه مال دیگری را می رباید مرتکب دزدی شده باشد.
  3.  سارق به حرام و جرم بودن آن در شرع و قانون آگاه باشد.
  4.  سارق از روی ناچاری یا مجبوری (اضطرار) سرقت نکرده باشد.
  5.  سرقت در زمان قحطی نبوده باشد.
  6.  سارق با قصد و نیت کاملاً روشن اقدام به دزدی کرده باشد.
  7.  مال توسط صاحب آن در حرز مناسب و معقول قرار گرفته باشد (یعنی دور از دسترس دیگران و پنهان شده باشد مثلاً در گاو صندوق یا …)
  8.  مال سرقت شده از اموال دولتی یا مخفی نباشد.
  9.  قبل از اثبات و دستگیری سارق، وی از عمل خود پشیمان نشده باشد یا صاحب مال سارق را نبخشیده باشد.

در صورت تحقق این موارد بطور همزمان توسط سارق، مجازات سرقت حدی به این گونه است که در مرتبه اول ۴ انگشت دست راست از انتهای آن بطوری که انگشت شصت و کف دست باقی بماند، قطع می‌گردد. در صورت تکرار مجدد آن برای بار دوم، پای چپ سارق از پایین برآمدگی به نحوی که نصف بدن و مقداری از محل مسح برای نماز خواندن در صورت توبه سارق باقی بماند، قطع می‌گردد و در مرتبه سوم حکم حبس ابد برای شخص صادر می‌شود و لازم به ذکر است که اگر در زندان دوباره چنین سرقت حدی توسط شخص صورت گیرد، مجازات سارق اعدام است.

سرقت تعزیری:

مطابق با قانون مجازات اسلامی و ماده ۶۵۱، هر نوع سرقتی که شرایط مشخص شده توسط موازین شرعی در سرقت حدی را نداشته باشد و مجازات آن توسط قانون تعیین شده باشد، سرقت تعزیری است.

تفاوت سرقت تعزیری و سرقت حدی:

از جمله تفاوت های این دو در فلسفه و خاستگاه شکل گیری آنها می باشد؛ بدین نحو که سرقت حدی با توجه به فقه و ذکر شرایط آن در شرع بوده اما سرقت تعزیری با توجه به مصلحت و شرایط جامعه امروزی شکل گرفته است که با توجه به این شرایط، نحوه اثبات و به تبع آن میزان مجازات و همچنین شرایط و نحوه تخفیف در مجازات نیز متفاوت است.

نکته مهم که باید به آن توجه کرد و در واقع ملاک تشخیص سرقت حدی و تعزیری نیز می باشد این است که اگر یکی از شرایط سرقت حدی در عمل سرقت توسط سارق وجود نداشته باشد، سرقت تعزیری خواهد بود.